Wat is precies een navelbreuk?

Een navelbreuk, in de medische wereld hernia umbilicalis genoemd, is een aandoening waarbij na de geboorte een opening in de buikwand blijft bestaan. Al voor de geboorte ontstaat altijd een opening in de buikwand, op de plek van de navel. Deze opening is nodig omdat de bloedvaten in de navelstreng in verbinding moeten staan met de bloedvaten van het kind. Dit moet door de buikwand heen. De opening in de buikwand wordt ook wel de breukpoort genoemd. Het buikvlies kan hierdoor naar buiten komen. 

Na de geboorte en het afvallen van de navelstreng sluit de buikwand zich bij de meeste baby’s binnen een paar dagen. Bij sommige kinderen sluit de opening zich later. Pas na het zevende levensjaar zal de navelbreuk niet meer spontaan sluiten. 

Meestal kun je een navelbreuk gemakkelijk herkennen aan de zwelling op de plek van de navel. Deze zwelling is eigenlijk gewoon buikvlies dat een beetje naar buiten puilt. Het bobbeltje kan tussen de een en vijf centimeter groot zijn. Het bobbeltje is zacht en je kunt hem naar binnen drukken. 

Zoals je hierboven al kon lezen komt een navelbreuk relatief veel voor: bij 1 op de 3 tot 10 kinderen sluit de buikwand niet volledig na de geboorte. Een jaar later is dat aantal nog maar 1 op 10 tot 50 kinderen. 

Bij wie komt een navelbreuk voor?

Een navelbreuk komt het meest voor bij baby’s die prematuur geboren zijn of bij kinderen met een laag geboortegewicht. Er zijn andere factoren die mee lijken te spelen. Zo zijn er bepaalde aandoeningen waarbij je vaker een navelbreuk ziet, zoals het down syndroom. Ook blijkt uit cijfers dat afkomst een rol speelt: zijn je ouders afkomstig uit landen rondom de evenaar, is de kans op een navelbreuk groter.

De meeste kinderen hebben niet of nauwelijks last van een navelbreuk. Het bobbeltje dat onder de huid zit kan groter worden als het kind lacht of huilt. Soms puilt er wat (darm)vet uit de navel. In de meeste gevallen herstelt de navelbreuk vanzelf voordat het kind zeven jaar is. 

Wat kun je eraan doen?

Het antwoord hierop is simpel: je kunt er behalve afwachten vrij weinig aan doen. Eerder plakte men de navelbreuk met pleisters af, maar onderzoek heeft uitgewezen dat dit niet helpt. De kans op ontsteking is juist groter wanneer je de navelbreuk afplakt!

Risico’s van een navelbreuk

Een navelbreuk is in de meeste gevallen totaal ongevaarlijk en geen reden om je ongerust te maken. Er bestaat een klein gevaar dat er een darmbeknelling optreedt. Dit kan gebeuren als de darmen door de opening van de navelbreuk naar buiten komen en deze niet terug kunnen. Een beknelling is erg pijnlijk. Kinderen krijgen enorme last van buikpijn die vaak gepaard gaat met misselijkheid en overgeven. 

Waar je normaal gesproken bij een navelbreuk de zwelling terug naar binnen kan duwen is dit in het geval van een beknelling niet mogelijk. Het ingrijpen van een arts is in deze gevallen nodig. De kans dat een beknelling voorkomt is echter slechts tussen de 0,07 en 0,3%. 

Operatie 

Als een navelbreuk niet spontaan herstelt is er heel soms ingrijpen nodig van een arts. Ook wanneer de navelbreuk groter is dan 2,5 centimeter overwegen artsen wel eens om deze te sluiten. Dit doen ze door middel van een operatie. Natuurlijk brengt een operatie vanwege de narcose bepaalde risico’s met zich mee. Daarom proberen de meeste artsen een operatie te vermijden en te kijken of de navelbreuk zelf herstelt. Als dit na de leeftijd van vijf tot zeven jaar echt niet gebeurt is een operatie soms toch noodzakelijk. De ingreep zelf is relatief gemakkelijk en brengt niet veel risico’s met zich mee. De kinderchirurg hecht de opening in de buikwand dicht. Hierdoor is de navelbreuk niet meer te zien. Na de operatie bestaat er een kleine kans op een bloeding of een infectie, maar het overgrote deel van de operaties gaat probleemloos. 

Heel soms zie je dat de navelbreuk na de operatie toch nog een keer terugkomt. Deze kans is tussen de 0,5 en 2%. Over het algemeen geldt dat hoe ouder het kind ten tijde van de operatie, hoe kleiner de kans dat de navelbreuk terugkeert. 

Bronnen: Jeugd en Gezin, AMC

Het bericht Een navelbreuk verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat is oxytocine?

Het woord komt uit het Grieks en betekent letterlijk ‘snelle geboorte’. Dit geeft al aan hoe belangrijk het hormoon is voor de bevalling. Oxytocine is eigenlijk een neuropeptide. Neuropeptiden zorgen voor het goed functioneren van het zenuwstelsel. Oxytocine werkt zowel als hormoon als, als neurotransmitter. Neurotransmitters hebben ook een belangrijke rol: ze zorgen ervoor dat de hersencellen met elkaar kunnen communiceren. Het hormoon wordt in de hypothalamus aangemaakt. Daarna komt het via de hypofyse terecht in het zenuwstelsel en de bloedbaan. Eenmaal hier aangekomen kan het zijn belangrijke werk doen. 

Oxytocine is belangrijk voor iedereen. Het is de tegenhanger van het stresshormoon cortisol. De aanmaak ervan verlaagt dan ook de aanmaak van cortisol. Zodra het oxytocinegehalte in je bloed hoger wordt, gaat de hoeveelheid cortisol naar beneden. Deze combinatie zorgt ervoor dat je minder angstig wordt en meer zoekt naar sociale interactie. Er komt meer van vrij zodra er sociaal of fysiek contact is. Daarmee kan het vriendschappen versterken en een vrolijker en rustiger gevoel geven. Het hormoon komt ook vrij bij een orgasme, en kan deze ook versterken. Er zijn ook onderzoeken die een donkere kant van oxytocine laten zien. Uit deze onderzoeken blijkt dat een te hoog gehalte aan oxytocine kan leiden tot symptomen als angsten en vervelende gevoelens. 

De rol van het knuffelhormoon bij de bevruchting en de bevalling

Oxytocine is vooral belangrijk aan het begin en het einde van de zwangerschap. Je hebt hierboven al gelezen dat het hormoon vrijkomt bij een orgasme. Door het orgasme maak je weer meer oxytocine aan, wat ertoe leidt dat de spermacellen makkelijker naar de baarmoeder worden vervoerd.

Tijdens de eerste twee trimesters van de zwangerschap heeft het hormoon progesteron de overhand. Dit hormoon remt de aanmaak van oxytocine af. In het laatste trimester van de zwangerschap wordt de rol van oxytocine opnieuw belangrijk. Een bevalling kan pas natuurlijk op gang komen als er oxytocine vrij komt. Deze zorgt namelijk voor het opwekken van de weeën. Gedurende de hele bevalling blijft het lichaam het hormoon aanmaken. De druk van het hoofdje van de baby op de baarmoederhals zorgt voor extra oxytocine, en met het naderen van de geboorte neemt de hoeveelheid alleen maar toe. Hoe meer oxytocine in het bloed, hoe heviger de weeën. Daarnaast zorgt het er ook nog voor dat het lichaam ook endorfines aanmaakt. Dit hormoon is een natuurlijke pijnstiller en daarmee tijdens de bevalling ook onmisbaar. Als het lichaam tijdens de bevalling geen of te weinig oxytocine aanmaakt, kunnen artsen ervoor kiezen om via een infuus kunstmatig oxytocine in te brengen. Soms wordt gekozen om de bevalling in te leiden.

Het hormoon is ook verantwoordelijk voor het makkelijker loslaten van de placenta. Als dit eenmaal gebeurt is, is de taak van oxytocine nog lang niet volbracht. Het is namelijk ook voor de borstvoeding en zelfs daarna een belangrijk hormoon.  

De rol van oxytocine bij borstvoeding

De werking van oxytocine houdt niet op bij de bevalling. Ook bij het geven van borstvoeding speelt dit hormoon een belangrijke rol. Zo zorgt oxytocine voor het toeschietreflex, wat ontstaat zodra de baby aan de borst begint te zuigen. De zenuwen in de huid van de moeder geven een signaal af aan de hersenen, waarna het lichaam oxytocine begint aan te maken. Door afgifte van dit hormoon trekken spiercellen rondom de melkkliertjes en melkkanalen zich samen. Hierdoor komt de melk via de melkkanalen uit bij de tepel. Soms kan het toeschietreflex zelfs al eerder ontstaan, bijvoorbeeld als een baby begint te huilen. De hersenen registreren dan nog voor de baby de huid raakt dat er melk aangemaakt moet worden. En zorgt oxytocine weer voor een toeschietreflex. 

Een blijvende hormoonverandering

Ook na het bevallen en voeden van je kindje, blijven de oxytocine levels van een moeder hoger dan die van niet-moeders. Dit is een hormoonverandering die blijvend is. Het zorgt er onder andere voor dat je als moeder zorgzamer bent en dat je gevoeliger bent voor geluiden. Dit is ook bevorderlijk voor de hechting tussen moeder en kind. 

Bronnen: zwangerschapsloket, energieke vrouwen academie, de hormoonfactor, scientas.nl

Het bericht Oxytocine: wat doet dit hormoon? verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat is zwangerschapscholestase?

Zwangerschapscholestase ofwel galstuwing is een vervelende aandoening die bij zwangere vrouwen voorkomt. Het is een probleem met de afvoer van gal door de lever. De lever zorgt normaal gesproken voor een goede doorstroming van gal naar de galblaas. Galzuren helpen bij het verteren van vet. Bij vrouwen met cholestase stroomt de gal niet goed door, waardoor het gal zich ophoopt in de lever. Vanwege alle galzuren beschadigt dit de lever. Ook kunnen de galzuren gemakkelijker in het bloed terechtkomen. 

Cholestase is een aandoening die waarschijnlijk wordt veroorzaakt door zwangerschapshormonen. Het komt voor bij vrouwen die aan het eind van het tweede of het derde trimester van hun zwangerschap zitten. 

Het is niet duidelijk waarom sommige vrouwen wel en andere vrouwen geen last krijgen van deze aandoening. Wat wel bekend is, is dat zodra je het één keer hebt gehad, de kans aanzienlijk groter is dat je het tijdens een volgende zwangerschap weer krijgt. Ook lijkt genetische aanleg een rol te spelen: de kans op deze aandoening is 25% als iemand anders in de familie er ook last van heeft gehad. 

Uit Europees onderzoek is gebleken dat zwangerschapscholestase bij 1 tot 20 op de 1000 Europese vrouwen voorkomt. 

Wat zijn de symptomen?

Bij zwangerschapscholestase is er één overheersend gemeenschappelijk symptoom en dat is heel veel jeuk. Bij de meeste vrouwen is de jeuk ´s nachts het heftigst. Dit kan slapeloze nachten veroorzaken. En dat terwijl het als zwangere vaak al moeilijk is om te slapen. De jeuk start meestal bij de handpalmen en voetzolen en kan zich verspreiden over het hele lichaam.

Je kunt ´gewone’ jeuk en zwangerschapscholestase van elkaar onderscheiden door het feit dat er bij cholestase geen sprake is van huiduitslag. Hoewel jeuk het enige uiterlijke kenmerk is van cholestase is er in het lijf meer aan de hand. Zo wordt door de te trage afvoer van gal de lever beschadigd. Niet alle vrouwen merken daar iets van. Meestal moet bloedonderzoek dit uitwijzen. Sommige vrouwen krijgen last van donkere urine en vette of ontkleurde ontlasting. Bij anderen krijgt de huid een gelige kleur. Ook buikpijn boven in de buik aan de rechterkant kan voorkomen. Gelukkig is er geen blijvende schade; na de bevalling herstelt het lichaam zich volledig.

Risico’s

Hoewel zwangerschapscholestase erg vervelend en ongemakkelijk kan zijn is de aandoening ongevaarlijk voor de moeder. Recente onderzoeken naar de risico’s van cholestase voor ongeboren baby’s ontbreken. Oudere cijfers laten zien dat zwangerschapscholestase wel kan samenhangen met complicaties bij de baby. De vertraagde afvoer van galzuren zorgt voor grotere hoeveelheden galzuren in het bloed van de moeder. 

Het gevolg hiervan is dat deze galzuren via de navelstreng ook terechtkomen in het bloed van de baby. Een ongeboren baby is nog volop in ontwikkeling. De lever is daarom nog niet rijp, waardoor de baby de galzuren niet goed uit het lijf kan verwijderen. Ook de baby heeft dan last van een teveel aan galzuren. Dit kan een nadelig effect hebben op de spiercellen van het hart. 

Andere problemen die in verband zijn gebracht met cholestase zijn onder andere meconium in het vruchtwater, ademhalingsproblemen en vroeggeboorte. In het laatste geval is dit vaak het gevolg van een kunstmatig opgewekte bevalling om het risico op andere complicaties te verkleinen. Uit oudere onderzoeken bleek er een correlatie te zijn tussen cholestase en het overlijden van de baby. Recentere onderzoeken wijzen uit dat dit verband er niet meer is. Dit zou te wijten kunnen zijn aan betere diagnosticering, meer gebruik van galzuurverlagende medicijnen en het eerder opwekken van de bevalling. 

Diagnose en behandeling

Meestal is het de jeuk zonder huiduitslag die gynaecologen doet vermoeden dat er sprake kan zijn van zwangerschapscholestase. Maar een definitieve diagnose kunnen doktoren alleen vaststellen door bloedonderzoek. Hieruit blijkt hoeveel galzuren zich in het bloed bevinden. Dokters kijken ook naar andere factoren, zoals de fase van de zwangerschap waarin een vrouw zich bevindt en de aan- of afwezigheid van andere aandoeningen. Het bloedonderzoek laat zien of je milde of ernstige cholestase hebt. Naar aanleiding van deze uitkomsten maken doktoren een behandelingsplan.

Behandeling bestaat vaak uit medicatie. Bij ernstige klachten zijn er medicijnen die kunnen helpen tegen de jeuk. Ook bestaat er medicatie die zorgt voor een betere doorvoer van gal naar de lever. Verder wordt er, bij patiënten met klachten, vaak antihistaminica voorgeschreven tegen de jeuk. Ook op de huid kun je crèmes aanbrengen die helpen tegen de jeuk, zoals mentholpoeder. Ook zou slaapmedicatie kunnen helpen bij het slapen. In sommige gevallen is het nodig om de zwangerschap vroegtijdig te beëindigen en de  bevalling op te wekken. 

Medicijnen en tips

Er zijn verschillende gradaties van zwangerschapscholestase. Soms zal de dokter het niet nodig vinden om medicatie voor te schrijven en is ingrijpen niet nodig. De jeuk is daarmee natuurlijk nog niet verdwenen. Het Albert Schweitzer ziekenhuis heeft een lijst met tips opgesteld die je lever kunnen ontzien. Zij raden het volgende aan:

• Voldoende drinken, minimaal 2 liter per dag.
• Beperk het gebruik van suiker en zout.
• Beperk het gebruik van vet tot maximaal 20 gram per dag.
• Vermijd koffie, (zwarte) thee, cacao en tabak. 

Er zijn overigens geen onderzoeken die bewijzen dat het volgen van een speciaal dieet helpt tegen zwangerschapscholestase. Voor alles geldt dat overleg met een arts noodzakelijk is voordat je aan welke behandeling dan ook wil beginnen.

Bronnen: Radboud Medisch Centrum, De kritische verloskundige, Samen Nijmegen

Het bericht Zwangerschapscholestase verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Ontstaan en kenmerken van FAS

Er is maar één reden voor het ontstaan van FAS(D), en dat is alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Alcohol komt via de navelstreng terecht in de bloedbaan van de baby. Het lichaam van een foetus, die gedurende de hele zwangerschap volop in ontwikkeling is, kan niet omgaan met alcohol. De ontwikkeling van de hersenen lijden onder de giftige stoffen van alcohol. 

Kinderen met FASD kun je meestal herkennen aan bepaalde lichamelijke kenmerken. Vaak is het geboortegewicht laag en hebben baby’s een kleiner hoofdje dan gemiddeld. Andere uiterlijke lichamelijke kenmerken zijn onder andere kleine ogen, een smalle kin, een wipneus, een lage neusbrug, oren laag op het hoofd en een dunne bovenlip.

Vaak hebben kinderen met FASD ook ontwikkelingsachterstanden, kunnen ze moeilijk leren en hebben vaak ook fysieke beperkingen. Zo hebben deze baby’s vaak moeite met kauwen, zuigen en drinken, maar ook met andere fysieke ontwikkelingen als leren zitten, staan en lopen.

Andere problematiek rondom kinderen met FASD kunnen betrekking hebben op praten, gehoor, slapen, sociale vaardigheden en een verhoogde kans op scoliose.

Hoe wordt het vastgesteld?

FASD wordt meestal niet direct na de geboorte vastgesteld. Als baby´s nog erg klein zijn denkt men vaak niet aan FASD. Het is dan moeilijk om een definitieve diagnose te stellen. Dit komt ook omdat veel kenmerken zich pas laten zien als de kinderen wat groter zijn. Leer- en gedragsproblemen worden dan vaak pas gesignaleerd. 

Als er vermoedens zijn van FASD, verwijzen artsen kinderen door naar speciale poliklinieken. Hier kijkt een team van specialisten naar de specifieke kenmerken van elk kind. Zij doen uitvoerig onderzoek waarin de groei, gezichtskenmerken en mogelijke neurologische schade onder de loep worden genomen. Hierna kan het zijn dat de specialisten FAS of één van de andere aandoeningen binnen het spectrum als diagnose stellen. 

Welke aandoeningen vallen onder FASD?

De bekendste en meest ernstige vorm van spectrumafwijkingen als gevolg van alcoholgebruik is FAS. Drie andere, minder ernstige vormen zijn onder andere:

• Alcohol-Related Neurodevelopmental Disorder (ARND). Hier heeft het kind geen typerende uiterlijke kenmerken, maar wel neurologische gedragsproblemen.
• Alcohol-Related Birth Defects (ARBD). Bij deze vorm heeft het kind wel de uiterlijke kenmerken van iemand met FAS, maar niet de leer- en gedragsproblemen die ermee gepaard gaan. 
• Partieel Foetaal Alcohol Sydroom (pFAS). Hierbij heeft het kind ten minste twee uiterlijke kenmerken van FAS en neurologische klachten.

Hoe vaak komt het voor?

Er is maar één oorzaak van FASD, en dat is het drinken van alcohol tijdens de zwangerschap. Het voorkomen van FASD is daarmee ook voordehandliggend. 

Toch zijn cijfers over FASD niet ruim bezaaid. Er zijn geen Nederlandse studies over het voorkomen ervan. Zo is er weinig bekend hoe vaak FASD precies voorkomt. 

Het is niet vast te stellen welke hoeveelheid alcohol leidt tot FASD. Daarom is er geen veilige ondergrens van alcoholgebruik voor zwangeren. Wat artsen wel weten is dat hogere concentraties leiden tot ernstigere afwijkingen. Ook geldt dat hoe vaker je alcohol gebruikt, hoe groter de kans op een ernstiger ziektebeeld. Moeders van kinderen met FAS zijn vaak zware drinkers.

Omdat er wel cijfers zijn van het alcoholgebruik van zwangere vrouwen, zijn er ook schattingen van het voorkomen van FAS. Het Trimbos Instituut heeft een onderzoek gedaan (Monitor Middelengebruik en Zwangerschap, 2021) waaruit bleek dat 24,4% van alle vrouwen alcohol heeft gebruikt voordat ze erachter kwamen dat ze zwanger waren. Slechts 2,6% van de ondervraagde vrouwen gaf aan dat zij alcohol dronken nadat ze wisten dat ze zwanger waren. Ruim driekwart van deze groep dronk slechts enkele slokjes. 

Met gebruik van deze en andere cijfers zijn er verschillende schattingen gedaan. Op de website van de FAS stichting wordt een schatting genoemd van 26.7 per 10 000. Dat komt neer op bijna 3 per 1000. Op de website van hersenletsel uitleg is een iets lagere schatting gedaan met behulp van Europese cijfers: bijna 20 gevallen per 1000 geboortes in Europa.

Is FAS(D) te genezen?

Geen enkele vorm van FAS(D) is te genezen. Als FAS(D) is vastgesteld kijken artsen natuurlijk wel mee met de ouders wat er mogelijk is aan medicatie en eventuele therapieën. Als een kind bijvoorbeeld moeite heeft met praten kan een logopediste helpen. En kinderen die problemen hebben met hun motorische ontwikkeling kunnen erg baat hebben bij een psychomotorisch therapeut of fysiotherapeut. Ook zijn er medicijnen die kunnen helpen bij bepaalde lichamelijke klachten. Het is erg belangrijk dat doktoren samenwerken om de best mogelijke behandeling samen te stellen. 

FAS(D) voorkomen

Ondanks dat de ziekte regelmatig voorkomt is FAS(D) een aandoening die te voorkomen is. Daarom is en blijft voorlichting essentieel in de strijd tegen de ziekte. Het gevaar van alcohol onder de aandacht brengen bij aanstaande ouders is van groot belang. Winst valt te behalen uit voorlichting aan aanstaande vaders. Uit onderzoeken blijkt namelijk dat ook vaders een belangrijke rol spelen. De kans dat een kind geboren wordt met FAS(D) is groter wanneer de vader regelmatig en veel drinkt. Het drankgebruik van de vader heeft invloed op de gezondheid en het drankgebruik van de moeder. Het is daarom essentieel dat zowel vaders als moeders goed voorgelicht worden over de gevolgen hiervan. 

Bronnen: NTVG, Erfelijkheid.nl, Hersenletsel-uitleg.nl, alcoholinfo.nl

Het bericht Wat is FASD? verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wanneer je last krijgt van stuwing

Stuwing komt zowel voor bij moeders die borstvoeding geven als bij moeders die kiezen voor flesvoeding. Het lichaam begint na de bevalling immers (bijna) altijd melk aan te maken. Meestal beginnen vrouwen last te krijgen van stuwing tussen de drie en zes dagen na de bevalling, maar sommige vrouwen krijgen er pas na tien of meer dagen mee te maken. In sommige gevallen kun je er zelfs in een later stadium plotseling mee te maken krijgen. Deze ‘latere’ stuwing heeft vaak te maken met het voedings- en slaapritme van de baby. In het algemeen kun je stellen dat hoe vaker de baby drinkt, hoe kleiner de kans op stuwing in een later stadium. Als je plotseling stopt met borstvoeding is de kans op stuwing ook groter. 

Hoe ontstaat stuwing?

In de eerste dagen na de bevalling maakt je lichaam onder invloed van het hormoon prolactine colostrum aan. Deze bijzonder voedzame melk is heel erg belangrijk voor pasgeboren baby’s. Het lichaam maakt deze colostrum in hele kleine beetjes aan. Baby’s drinken in deze eerste dagen ook nog erg weinig. Colostrum wordt niet voor niets ook wel vloeibaar goud genoemd. 

Na een paar dagen stopt het lichaam met het produceren van colostrum en begint meer melk te produceren. Waar je als kersverse moeder eerst vaak onzeker bent of de borstvoeding wel goed op gang komt, kun je dan zo ineens te maken krijgen met overvolle borsten. Soms beginnen je borsten te lekken, maar niet altijd. Deze volle borsten krijg je natuurlijk vanwege de hoeveelheid melk die je lichaam produceert. Maar dat is niet de enige reden. Ook de grotere doorbloeding van de borsten en het feit dat je borsten meer lymfevocht bevatten spelen mee. 

Deze combinatie van factoren zorgen voor stuwing. Stuwing hoeft niet pijnlijk te zijn, maar is het in veel gevallen wel. De huid van de borsten kan erg gespannen zijn en de zwelling en het pijnlijke kloppen kan doortrekken tot de oksel. 

Het duurt meestal maar even

Gelukkig duurt het vaak maar een paar dagen totdat je lichaam een nieuwe balans heeft gevonden en zich heeft aangepast aan de wensen van de nieuwbakken baby. Wanneer je geen borstvoeding geeft en er dus niet van de melk gedronken wordt, zal het lichaam uiteindelijk stoppen met het aanmaken van nieuwe melk. Ook dan verdwijnt stuwing in de meeste gevallen vanzelf.

Borstvoedingsproblemen als gevolg van stuwing

Ondanks de over het algemeen onschuldige aard van stuwing bestaat er een kans op borstvoedingsproblemen. Door de overvolle borsten kunnen kindjes soms lastiger aanhappen. Als een baby lastig aanhapt kunnen tepels pijnlijker worden, waardoor het drinken weer minder goed gaat. En als drinken minder goed gaat betekent dit weer dat de borst niet goed leeggedronken wordt. Dat kan dan weer leiden tot verstopte melkkanalen en een verminderde melkproductie. Hou het dus wel goed in de gaten! Kortom, het is geen overbodige luxe om onderstaande tips die we voor je op een rijtje hebben gezet goed door te lezen.

Wat kun je ertegen doen?

Stuwing mag dan meestal onschuldig zijn, in veel gevallen is het behoorlijk pijnlijk. Geen wonder dat je er als toch al gevoelige en vaak oververmoeide moeder graag zo snel mogelijk vanaf wilt zijn. Hoewel er geen overtuigend wetenschappelijk bewijs is voor de legio aan tips die op het wereldwijde web te vinden zijn (en je waarschijnlijk vanuit je omgeving op je afgevuurd krijgt) kunnen bepaalde dingen wel helpen tegen de pijn. Hieronder vind je nuttige tips die wellicht kunnen helpen de stuwing zo snel mogelijk tot het verleden te laten behoren!

Aanleggen, aanleggen, aanleggen…

Het is heel belangrijk om je baby zo vaak mogelijk aan te leggen en er daarbij voor te zorgen dat de baby de borsten goed leeg drinkt. Vooral dit laatste is van belang bij het voorkomen van een borstontsteking. Voeden op aanvraag is essentieel! Als je je baby minstens 10 tot 12 keer per 24 uur aanlegt en goed laat drinken, ben je vaak eerder van de stuwing verlost. Het is raadzaam om na iedere voeding te checken of je baby je borsten goed heeft leeggedronken. Als dit niet zo is en je baby valt bijvoorbeeld vaak tijdens de voeding in slaap, kun je eventueel nog wat nakolven.

Het kolfapparaat zijn werk laten doen

Soms kan het zijn dat je baby juist vanwege de gezwollen borsten moeite heeft met het goed aanhappen. Het kan dan heel nuttig zijn om de eerste melk af te kolven. Vaak is er na het afkolven van een beetje melk wat minder druk op de borsten en kan je je baby gemakkelijker aanleggen. Je hebt er niet eens altijd een kolfapparaat voor nodig; soms kun je met lichte massage al wat druk verlichten. Wees niet bang dat het afkolven de stuwing erger zal maken. Zolang de baby goed aan de borst drinkt zal het de stuwing echt helpen tegen te gaan. Het is sowieso raadzaam om een keer dagelijks beide borsten helemaal leeg te kolven. Dit verkleint de kans op de ontwikkeling van een borstontsteking.

Masseren: Reverse Pressure Softening (RPS)

Het kan zijn dat afkolven niet voldoende helpt en de borsten niet zachter worden. We noemden eerder al dat de borsten niet alleen gevuld worden met melk, maar ook met lymfevocht. Om deze vochtophoping in de borst tegen te gaan kun je proberen de reverse pressure softening techniek toe te passen. Dit is een soort massage waarmee je met de vingers het teveel aan lymfevocht als het ware terug duwt in de borst. Hiermee wordt de tepelhof zachter en de spanning op de borsten kleiner. Het kan de pijn verlichten en het kan de baby helpen gemakkelijker aan te happen. 

Om deze massage toe te passen druk je met beide handen tegelijk de tepelhof in. Je moet deze druk een tot drie minuten vasthouden en dezelfde handeling meerdere keren herhalen tot de tepelhof zacht wordt. Zodra de tepelhof zachter is geworden kun je je baby aanleggen en zoveel mogelijk laten drinken.  Als je twijfelt over of je deze techniek goed zelf kunt toepassen, kun je altijd een lactatiekundige of borstvoedingsspecialist om raad vragen! 

Andere tips bij pijnlijke borsten 

• Een warme douche kan helpen de spanning wat te verminderen.
• Koude kompressen, gekoelde gelpads, bevroren erwten: het kan helpen om de pijn verzachten.
• Stop een keer koolbladeren in de vriezer en stop ze daarna in je beha. 
• Ontstekingsremmende pijnstillers als paracetamol en ibuprofen kun je in principe gewoon gebruiken in combinatie met borstvoeding, maar voor de zekerheid kan het geen kwaad je huisarts te raadplegen. 
• Geef borstvoeding in zoveel mogelijk verschillende houdingen. Zo heb je de meeste kans dat de baby je borst goed leegdrinkt.
• Sla geen voedingen over en probeer het abrupt stoppen met borstvoeding te voorkomen.
• Draag een passende beha zonder beugels die niet knelt! (of gewoon geen beha, natuurlijk).

Weinig wetenschappelijk bewijs

Er is weinig overtuigend wetenschappelijk bewijs voor de werking van middeltjes zoals koolbladeren, koude gelpacks, borstcompressen en massage. Toch kwamen uit een onderzoek van het Joanna Bricks Institute wel veelbelovende signalen naar voren. Zo zou de ‘koolbladerenbehandeling’ pijn verlichtend werken en het de duur van borstvoeding verlengen. Het is dus wel het proberen waard!

Als het niet overgaat

Meestal is de ergste stuwing na 48 uur voorbij. Maar wat nu als je alle tips hebt geprobeerd, maar de stuwing ook na twee dagen niet afneemt? Krijg je daarnaast last van hoge koorts? Voel je je ziek? Heb je rode en pijnlijke plekken op je borsten? Dit zijn tekenen van een borstontsteking.  In eerste instantie kun je ook bij een borstontsteking bovenstaande tips uitproberen. Echter, wanneer je meerdere dagen hoge koorts hebt is het aan te raden er wel mee naar de dokter te gaan.

Het bericht Stuwing: oorzaken en tips verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat is het Implanon precies?

In Nederland wordt het anticonceptiestaafje uitgegeven onder de merknaam Implanon XT. De werkzame stof van het staafje is etonogestrel en is al sinds 1998 op de Nederlandse markt. Het is een staafje van vier centimeter dat door de huisarts onder je huid in je bovenarm kan worden geplaatst. Het staafje is niet te zien en kan drie jaar blijven zitten. 

Je hoeft gedurende deze tijd dus geen andere anticonceptie te gebruiken. Hoeveel vrouwen op dit moment het staafje gebruiken is niet exact bekend; de laatste cijfers stammen uit 2019. Toen gebruikten 15.500 vrouwen Implanon.

Hoe werkt Implanon?

Etonogestrel is een synthetisch hormoon dat progestageen afgeeft aan je lichaam. De afgifte van het hormoon is geleidelijk. Het hormoon remt de ovulatie; je krijgt dus geen eisprong. Maar het magische staafje doet nog meer. Het zorgt er onder meer voor dat het baarmoederslijm in de baarmoeder dikker wordt. Daardoor kan het zaad van de man minder gemakkelijk in de baarmoeder terecht komen. En in het onwaarschijnlijke geval dat er toch een eitje bevrucht wordt, kan deze zich door het dikke baarmoederslijm niet aan de baarmoeder vastmaken. 

Omdat het staafje blijft zitten, heb je geen stopweek. Je hebt daarom geen controle over wanneer je ongesteld wordt. Direct na het inbrengen is het staafje betrouwbaar als anticonceptie. De reactie op het lichaam is per vrouw verschillend. Bij sommige vrouwen, zo’n een op de vijf, blijft de menstruatie weg, terwijl bij andere vrouwen de cyclus verandert. Nog eens 20 procent van de vrouwen krijgt last van langdurige bloedingen. 

Wat zijn de voordelen van Implanon? 

Het anticonceptiestaafje heeft verschillende voordelen ten opzichte van ander anticonceptiemiddelen. 

• De meest voor de hand liggende is natuurlijk dat je tot drie jaar lang niet hoeft na te denken over het nemen van een anticonceptiemiddel. 
• Je kunt hem niet vergeten.
• Wanneer je ziek bent (overgeven of diarree) hoef je niet bang te zijn dat de werkzaamheid afneemt. 
• Het hormoonstaafje geeft het hormoon geleidelijk af, waardoor je geen pieken of dalen in de hormoonspiegel hebt. 
• Pijn voor en tijdens de menstruatie wordt minder of verdwijnt  
• De kans is aanwezig dat de menstruatie zelf ook minder wordt of verdwijnt. 

Wat zijn de nadelen?

Zoals ieder anticonceptiemiddel heeft ook het staafje enige nadelen.

• Je hebt geen invloed op de timing van je menstruatie.
• Het plaatsen en verwijderen van het staafje moet door een arts gebeuren.
• Je menstruatiepatroon kan veranderen.
• Het is een anticonceptiemiddel waarbij je hormoonspiegel op een niet natuurlijke manier verandert. 
• Daarnaast zijn er mogelijk vervelende bijwerkingen, zoals libidoverlies, gewichtstoename (uit kleinschalig onderzoek bleek dat dit zeer beperkt voorkomt en het gewicht ook met maximaal 2 kilo toeneemt), acne, stemmingswisselingen, hoofdpijn en haaruitval.
• Ook dit anticonceptiemiddel beschermt niet tegen SOA’s.

Hoe werkt het plaatsen en het verwijderen?

Het klinkt misschien een beetje spannend en niet erg aantrekkelijk, zo’n staafje onder je huid. De procedure van het plaatsen en het verwijderen blijkt ook een drempel te zijn voor veel vrouwen. In feite valt het allemaal best mee. De handeling zelf duurt maar dertig seconden! 

Je kunt ervoor kiezen het plaatsen door je eigen huisarts te laten doen. Er zijn echter ook speciale experts op dit gebied, zoals gynaecologen en verloskundigen. Je kunt hier kijken of er getrainde experts in jouw omgeving werkzaam zijn.

De arts geeft je een plaatselijke verdoving, waardoor je van het plaatsen zelf niets voelt. Het plaatsen gebeurt met behulp van een soort naald. Als het staafje er eenmaal in zit krijg je een drukverband dat er na een dag weer af mag. Het kan zijn dat de plek en de omliggende huid de dagen erna nog wat pijnlijk is. 

Het verwijderen

De daaropvolgende drie jaar hoef je, als je geen klachten hebt, niet over het staafje na te denken. Als de drie jaar voorbij zijn maak je opnieuw een afspraak met de arts. Vervolgens is de procedure vergelijkbaar; je krijgt een plaatselijke verdoving, waarna de arts een heel klein sneetje in je arm maakt om het staafje te verwijderen. Na het verwijderen van het staafje verdwijnen de hormonen na een paar dagen volledig uit je lichaam. Meestal komt je natuurlijke cyclus snel weer terug. De meeste vrouwen hebben na drie weken alweer een eisprong. En 94% van de vrouwen heeft binnen drie maanden weer een ovulatie. 

Betrouwbaarheid

De Implanon valt onder de term ‘long acting reversible contraception’, wat betekent dat het meer dan 99% werkzaamheid garandeert. Van de tienduizend vrouwen die het staafje per jaar gebruiken, raken er vijf zwanger. 

In principe beschermt het staafje vrijwel direct na plaatsing. Om de betrouwbaarheid te vergroten, plaatst de arts het staafje meestal tijdens of vlak na je ongesteldheid. Als dit niet het geval is moet je zeven dagen wachten voordat het staafje bescherming biedt. 

De kosten

Het anticonceptiestaafje kost zo’n 125,- voor drie jaar. Dit betekent dat je ruim veertig euro per jaar kwijt bent. Dit komt overeen met de kosten voor de anticonceptiepil. Spiraaltjes zijn een stuk goedkoper in gebruik; de anticonceptiering en de hormoonpleister zijn juist weer beduidend duurder. 

Het kiezen van een geschikt anticonceptiemiddel blijft een hele persoonlijke keuze en is totaal afhankelijk van je wensen en prioriteiten. Daarnaast kun je natuurlijk pas echt weten of het iets voor je is wanneer je de ervaring hebt opgedaan. Je kunt het staafje gelukkig op ieder gewenst moment laten verwijderen. Na ongeveer drie maanden heb je een goed beeld van wat het staafje met je cyclus doet en de eventuele vervelende bijwerkingen. Het is altijd raadzaam om de beslissing wat betreft anticonceptie te overleggen met een expert!

Bronnen: Arts en Zorg, Anticonceptie, Cycle Care

Het bericht Implanon: alles over dit over het anticonceptiestaafje verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Van peuterspeelzaal naar peuterschool

De peuterspeelzaal zoals we die van vroeger kennen bestaat inmiddels niet meer. Door veranderde wetgeving valt de peuterspeelzaal sinds 2018 officieel onder de kinderopvang. Toch werken de meeste instanties nog wel met verschillende groepen: een groep kinderen dat gebruik maakt van kinderopvang en waar kinderen vanaf de babytijd terecht kunnen, en een groep kinderen tussen de pakweg 2,5 en 4 jaar oud. De term peuterspeelzaal wordt dan ook niet meer gebruikt, maar noemt men nu peuterschool of peuteropvang. Door de veranderde wet is het nu niet meer mogelijk om in peutergroepen alleen maar vrijwilligers te hebben. Tegenwoordig moeten er altijd beroepskrachten aanwezig zijn op de groepen. Peuterspeelzalen bestaan dan officieel misschien niet meer, toch gebruiken veel organisaties nog steeds de term peuterspeelzaal. 

Wat gebeurt er op de peuterspeelzaal?

Hoewel de peuterspeelzaal ook wel een opstapje naar de basisschool is, spelen kinderen er voornamelijk. Het vaste dagritme is een belangrijke pijler. De dag is verdeeld over een centrale start waarna kinderen vaak zelfstandig mogen spelen. Ook zijn er standaard een aantal gezamenlijke activiteiten, de pauze en buiten spelen. De kinderen beginnen ‘s ochtends vaak in een kring. Iedereen mag iets vertellen, er worden liedjes gezongen en versjes gedaan. Elke activiteit op de peuterspeelzaal heeft als doel de ontwikkeling van de kinderen te stimuleren. De leiding doet dit op een speelse manier. Kinderen zingen, knutselen, knippen, verven en tekenen. Er zijn vaak puzzels, lego, duplo en allerlei ander speelgoed. Het buitenspelen is ook een vast onderdeel van de dag. Kinderen mogen deels zelf bedenken wat ze gaan doen, maar het idee is wel dat ze niet altijd hetzelfde doen. De leiding probeert ze te stimuleren nieuwe dingen uit te proberen. 

Pedagogisch beleidsplan

Op de peuterspeelzaal wordt volgens een pedagogisch beleidsplan gewerkt. In dit plan staat de visie van de peuterspeelzaal. Ook wordt er beschreven op welke manier aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Er staan zaken in over groepsgrootte, omgangsvormen en belangrijke uitgangspunten. 

De ontwikkeling van de kinderen wordt ook bijgehouden, geanalyseerd en met de ouders doorgenomen. Aan het eind van ieder jaar krijgen de ouders uitleg over bepaalde scores van hun kind. Ondanks de vele uren waarin de kinderen spelen, is dit ‘rapport’ toch vrij schools. Iedere peuterspeelzaal is anders en zo verschillen ook de beleidsplannen van elkaar. Zo zijn er bijvoorbeeld ook speciale ‘groene’ peuterspeelzalen, waar de leiding vaak met de kinderen buiten op pad gaat. 

Dit leert je kind op de peuterspeelzaal

De meest belangrijke speerpunten van een peuterspeelzaal zijn de volgende:

• Taalontwikkeling; op de peuterspeelzaal wordt veel voorgelezen. Ook leren kinderen liedjes en versjes en worden ze uitgedaagd om hardop in de klas te spreken. 
• Sociale vaardigheden; door omgang met verschillende kinderen in een groep en het contact met andere volwassenen ontwikkelen kinderen zich op sociaal gebied. Denk aan het leren samen spelen en delen met andere kindjes, op je beurt wachten, luisteren naar de juf.
• Emotionele ontwikkeling; de meeste kinderen (die niet naar de kinderopvang gaan) zijn totdat ze naar de peuterspeelzaal gaan gewend om vooral in huiselijke kring te zijn. De peuterspeelzaal maakt hun wereld groter. Ze zien andere kinderen, ze leren wat groepsdynamiek is en welke plek zij innemen in de groep. Ook leren ze langere tijd zonder – één van de – ouders te zijn en te vertrouwen op een andere verzorger.
• Motorische ontwikkeling; op de meeste peuterspeelzalen is bewegen ook belangrijk. Kinderen spelen veel buiten en doen daaromheen ook vaak fysieke activiteiten. Denk aan tikkertje, apenkooien en dansen. 

Een kindje dat naar de peuterspeelzaal gaat krijgt dit alles aangeboden en komt ermee in aanraking. Dit betekent natuurlijk niet dat een kindje dat niet naar de peuterspeelzaal gaat zich niet op deze gebieden kan ontwikkelen. 

Hoe doen de peuterspeelzalen het eigenlijk?

Educatieve kwaliteit matig

Pedagoog Pauline Slot deed onderzoek naar de emotionele en educatieve kwaliteit van de crèches en peuterspeelzalen. Uit dit onderzoek bleek dat de sfeer er over het algemeen goed is en de emotionele kwaliteit hoog is. Dit is goed voor de ontwikkeling van de woordenschat, zo bleek. Wel kwam uit haar onderzoek naar voren dat jonge kinderen niet voldoende worden gestimuleerd om zich te ontwikkelen op het gebied van taal- en cognitieve vaardigheden. 

Op educatieve kwaliteit scoren Nederlandse crèches en peuterspeelzalen laag tot gemiddeld. Hoe hoger de educatieve kwaliteit van de crèche of peuterspeelzaal, hoe beter de kinderen hun aandacht gericht kunnen inzetten. Zo kwamen onderzoekers er bijvoorbeeld achter dat ‘vrij spel’ een negatief effect heeft op de ontwikkeling van de woordenschat en op de aandachtsfunctie van kinderen. Gemiddeld besteden de kinderen op de peuterspeelzaal hieraan 30 tot 35 procent van een ochtend. Ze spelen dan zonder begeleiding van een leidster.

Het belang van emotionele ontwikkeling

Dat Nederlandse peuterscholen het goed doen op het gebied van emotionele ontwikkeling is erg belangrijk. Uit Amerikaans onderzoek is namelijk gebleken dat peuters die op jonge leeftijd worden gestimuleerd in hun sociaal emotionele ontwikkeling, op latere leeftijd succesvoller zijn. De kans dat zij een universitaire opleiding gaan volgen is groter. De onderzoekers ontdekten dat kinderen die op peuterleeftijd minder sociaal waren, vaker niet slaagden op de middelbare school. Volgens de onderzoekers is de sociaal emotionele ontwikkeling net zo belangrijk als het aanleren van cognitieve vaardigheden.

Voor- en vroegschoolse educatie

Meestal kun je op de peuterspeelzaal ook terecht voor voor- en vroegschoolse educatie (VVE). 

Dit is een programma voor peuters die een (vergrote kans hebben op een) onderwijs- of ontwikkelingsachterstand. Men wil hiermee eventuele achterstanden op de basisschool indammen. Zo kunnen kinderen een betere start maken op de basisschool. 

Officieel richt het programma zich op taalontwikkeling, rekenvaardigheid, motorische ontwikkeling en sociaal emotionele ontwikkeling. In de praktijk zijn het vooral de kinderen met een taalachterstand die aan dit programma meedoen. Als er door begeleiders een (op de loer liggende) achterstand wordt geconstateerd kan het kind een extra dagdeel naar de peuterspeelzaal. De begeleiders proberen deze kinderen extra te stimuleren op het gebied van de ‘achterstand’. 

Het belang van spelen

De afgelopen jaren is de aandacht op peuterscholen langzaam steeds meer verschoven van spelen naar leren. Natuurlijk spelen kinderen nog steeds veel, maar het schoolse systeem wordt al meer en eerder geïntroduceerd. Dit gebeurt met een speelse manier van leren. Uit onderzoeken is gebleken dat kinderen tussen de 0 en 4 jaar een belangrijke basis leggen, waar ze hun hele leven op doorbouwen. De regering heeft in 2015 dan ook extra geld vrijgemaakt voor deze overstap naar een schoolser systeem op de peuterspeelzalen. Niet iedereen vindt dit een goede ontwikkeling. Zo zegt Eugenie de Bresser, eigenaar van een peuterschool, dat aandacht voor taal en rekenen bij peuters en kleuters verloren moeite is.

Neurowetenschappers zeggen dat de hersenen van peuters en kleuters nog niet toe zijn aan het aanleren van cognitieve vaardigheden. Er zou volgens critici meer aandacht moeten zijn voor het aanleren van zelfsturing, zoals concentreren en plannen. De Bresser vindt het zorgelijk dat er bij het veranderen naar een schoolser systeem niet is gekeken naar de mogelijke nadelige effecten.

Marlies Greve kan dit als speltherapeute beamen. Volgens haar wordt het echte spelen op peuterspeelzalen vaak afgeleerd. ‘Jammer,’ vindt ze, ‘want door te spelen, oefenen kinderen niet alleen hun taalvaardigheid en creativiteit maar ook hun sociale vaardigheden: al spelend leert een kind zich aan te passen.’ 

Het bericht De peuterspeelzaal verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Waarom is een goede band tussen vader en dochter zo belangrijk?

Een expert op dit gebied is de Amerikaanse Linda Nielsen. Zij doet al 30 jaar onderzoek naar de band tussen vaders en dochters. Volgens haar zijn vaders onmisbaar in het leven van hun dochter.

Uit haar onderzoeken blijkt onder andere dat dochters die een goede band met hun vader hebben steviger in hun schoenen staan en meer zelfvertrouwen hebben. Ze kunnen beter omgaan met stress. Ook is de kans op depressies kleiner bij meiden die een sterke band met hun vader hebben. 

Een goede relatie met de vader vergroot de kans op goede prestaties op school en werk, omdat ze sneller de touwtjes zelf in handen nemen en verantwoordelijkheid nemen voor hun succes. Uit onderzoek blijkt dat de vader hierin bij dochters een belangrijkere rol speelt dan bij zoons.

Grotere kans op gezonde relaties

Uit meerdere onderzoeken is gebleken dat vrouwen die gedurende hun kindertijd een gezonde relatie met hun vader hebben, een grotere kans hebben op goede en gelijkwaardige relatie. Ze zijn daarnaast onafhankelijker dan vrouwen die geen goede band met hun vader hebben. 

Meisjes met een afwezige vader gaan eerder met mannen naar bed en hebben meer seksuele partners. Dit bleek uit onderzoek van de RUG onder Curaçaose gezinnen. 

Meisjes die een goede relatie met hun vader hebben, hebben daarnaast minder kans op een tienerzwangerschap en hebben minder risico op eetstoornissen.

Wat is de verklaring?

Stoeien

Uit de onderzoeken komt geen specifieke verklaring naar voren. Wel weten we dat vaders over het algemeen hun kinderen meer uitdagen dan moeders, zowel op fysiek als op intellectueel gebied. Zo zijn ze ruiger in hun stoeispelletjes – en ja, ook dochters houden van stoeien. Ze zijn vaak fanatieker in hun spel en hebben minder snel medelijden met hun kinderen als deze verliezen. Dit kan effect hebben op het doorzettingsvermogen en zelfvertrouwen van vrouwen.

De vader als held

Volgens familietherapeut Else-Marie van den Eerenbeemt is de rol van de vader ten opzichte van zijn dochter uniek. De vader is voor zijn dochter vaak een rolmodel, een held. Volgens haar kan een vader haar veiligheid, bescherming, geborgenheid en erkenning geven. Door een stevige relatie met ze op te bouwen, zullen ze andere mannen ook eerder als een positieve aanwezigheid ervaren.

Seksuele voorlichting

Als vaders op een open en eerlijke manier met hun dochters communiceren, zullen ze dit later gemakkelijker met andere mannen kunnen. Ook geeft de liefde van de vader voor zijn dochter haar zelfvertrouwen. Ze leert dat ze het waard is om liefde te krijgen van mannen. 

Als het gaat om bedpartners en seks, hebben vaders hier vaker gesprekken met hun dochters over dan moeders. Vaders kunnen goed aan hun dochters uitleggen hoe de gedachtegang van jongens werkt. Ze zijn ten slotte zelf ook man, en jongen geweest! Dit maakt dat dochters assertiever worden en beter nee kunnen zeggen tegen seks. 

Het zijn vooral de moeders die de seksuele voorlichting op zich nemen, zo blijkt uit onderzoek. En toch heeft de seksuele voorlichting van de vader meer invloed op het gedrag van dochters dan voorlichting van de moeder.

Waarom de vader-dochter band vaak beter zou kunnen

Uit onderzoek blijkt dat de moeder een groot obstakel kan zijn bij het ontwikkelen van een goede vader-dochterrelatie. Moeders zijn sterren in het ontmoedigen van de vader als het op het opbouwen van een goede band aankomt. Moeders geven vaak kritiek, geven weinig ruimte aan de vader en corrigeren vaak. Dit resulteert in vaders die onzeker zijn over hoe het zou moeten.

De moeder plaatst zichzelf vaak in de rol van de belangrijkere opvoeder, en de vader schikt zich daar meestal naar. In Japan hebben ze hier onderzoek naar gedaan. Hieruit bleek dat de dochter positiever denkt over de band met haar vader naarmate de moeder meer vertrouwen heeft in haar man. De houding van de moeder is dus erg belangrijk om een sterke vader-dochterrelatie op te kunnen bouwen!

Maternal gatekeeping

Nog groter wordt de uitdaging van deze band wanneer het tussen de ouders niet goed botert. Bij problematische huwelijken trekken vaders zich vaker terug, en doen moeders juist het tegenovergestelde. Zij brengen juist meer tijd met hun dochters door. Echtscheidingen maken de boel nog een stukje gecompliceerder. In deze situaties schiet de moeder vaak in de rol van maternal gatekeeping, wat het voor de vader nog moeilijker maakt om een band met zijn kinderen te behouden.  Uit een langlopend onderzoek waaraan 175 kinderen meededen bleek dat de band tussen vader en dochter na een echtscheiding drie keer zo vaak was verslechterd dan de band tussen vader en zoon. 

Ook vinden vaders het over het algemeen lastig om een moeilijk verlopende relatie met hun dochter te verbeteren. Dit komt misschien wel omdat het voor mannen soms lastig kan zijn om over hun emoties te praten. 

Achterhaalde ideeën doorbreken

Het is nog steeds minder vanzelfsprekend dat vaders een sterke band met hun kinderen hebben dan moeders. Vaders werken nog steeds vaak meer dan moeders, en moeder besteden al vanaf de babyperiode meer tijd door met hun kinderen dan vaders. Dit geldt zeker in de latere kindertijd voor vaders en dochters. Het wordt als veel gewoner gezien dat vaders met hun zoons gaan voetballen dan dat ze met hun dochter gaan shoppen in de stad. 

Het is hoog tijd dat dit vastgeroeste idee verandert, zodat meer vaders en dochters een sterke band kunnen opbouwen. 

Bronnen: RUG, Trouw, BRON, Fatherhood.org, Psychologiemagazine.nl

Het bericht Band tussen vader en dochter verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat zit er in een kraampakket?

Wat er precies allemaal in een kraampakket zit hangt af van de zorgverzekeraar. Daarnaast zijn er tal van webshops die hun eigen variant van een kraampakket aanbieden. In de meeste kraampakketten zitten in ieder geval de volgende artikelen: 

• Matrasbeschermer – Een paar weken voor de bevalling kun je deze matrasbeschermer onder je laken plaatsen, voor het geval je vliezen breken. 
• Kraammatras – Dit is nog een extra dikke beschermer die je matras beschermt tijdens de bevalling.
• Onderleggers – Dit zijn wat kleinere vochtabsorberende matjes die tijdens en na de bevalling vaak door de verloskundige en/of kraamhulp worden gebruikt. 
• Flesje alcohol – Om bijvoorbeeld de thermometer te ontsmetten of bij eventuele wondjes.
• Watten – Ook in te zetten voor ontsmetting.
• Steriele gaasjes – In het geval van eventuele wondjes bij moeder of baby.
• Steriele navelklem of cordring – Een belangrijke tool waarmee je de navelstreng afklemt. De cordring is de moderne variant van de navelklem.
• Kraamverband – Heel groot en dik maandverband dat veel weg heeft van een luier. De meeste vrouwen hebben dit in de eerste dagen na de bevalling echt nodig omdat ze nog veel bloed en vocht verliezen. 
• Maandverband – Voor wanneer de ergste bloedingen voorbij zijn, en je met iets minder bescherming toe kan.
• Hechtpleister of tape – Om te gebruiken bij eventuele wondjes.
• Desinfecterende zeep of handgel – Voor iedereen die de eerste dagen na de geboorte in de buurt van de baby is.
• Zoogcompressen – Ronde, maandverbandachtige pads die je in je BH stopt, om het lekken van de borsten te voorkomen. De eerste dagen na de bevalling kan het zomaar eens kunnen dat de borstvoeding goed op gang komt en je bij elk huiltje van je baby begint te lekken. 
• Netbroekjes – Broekjes die je om je kraamverband heen aantrekt, zodat het verband beter blijft zitten. 

Verschillende kraampakketten.

Vooral bij een thuisbevalling is het hebben van een kraampakket natuurlijk essentieel. Het is dan ook van groot belang om alle noodzakelijke spullen ruim voor de bevalling in huis te hebben. Ook als je een ziekenhuisbevalling in de planning hebt is het kraampakket belangrijk. Je weet immers nooit hoe de bevalling eruit gaat zien en waar je daadwerkelijk zult bevallen. Bovendien zijn verschillende artikelen uit het pakket juist na de bevalling essentieel.

Je kunt bij je verzekering een kraampakket aanvragen als je zwanger bent. Heb je een basisverzekering, dan wordt dit pakket niet vergoed. Vaak krijg je bij je eigen verzekering wel een korting aangeboden. De meeste aanvullende verzekeringen vergoeden het kraampakket wel. Zorg er wel voor dat je de zwangerschap op tijd doorgeeft aan je zorgverzekering, het liefst voor de vijfde maand van de zwangerschap. Daarnaast zijn er tal van andere websites die kraampakketten aanbieden, in allerlei varianten. Luxe varianten en varianten waar je extra materialen krijgt. 

Zelf een pakket samenstellen?

Bekijk zelf de verschillende pakketten maar eens. En bedenk daarbij ook dat je waarschijnlijk na de bevalling alsnog iemand voor je naar de drogist laat gaan; je zult altijd zien dat jij van een bepaald artikel juist extra nodig hebt, terwijl je andere artikelen niet aanraakt. Een normaal kraampakket met alle benodigde spullen kost ongeveer 30 euro. Je kunt natuurlijk ook gemakkelijk zelf een kraampakket samenstellen. Als je de lijst bij de hand hebt, kun je alles los kopen bij drogisterijen of webshops. Het kan maar zo zijn dat je op die manier een pakket samenstelt dat beter is afgesteld op jouw wensen!

Duurzame pakketten

Het gebruik van duurzame materialen wordt overal steeds belangrijker en daarmee ook gangbaarder. Zo ook in de kraamwereld. Er zijn op internet inmiddels verschillende aanbieders van duurzame pakketten, waar biologisch, herbruikbaar en fairtrade producten in zitten. Het ONVZ was in 2022 de eerste zorgverzekeraar die startte met het vergoeden van duurzame pakketten. In dit duurzame kraampakket zit onder andere een wasbare matrasbeschermer, biologisch maandverband en ook watten van biokatoen.

Inmiddels zijn er nog een paar zorgverzekeraars die jou als verzekerde de keuze geven tussen een duurzaam en een ‘standaard’ kraampakket. Als je aanvullend verzekerd bent kost een duurzaam pakket niet meer dan een gewoon pakket. 

Wat je overhoudt na de bevalling

Dan nog even dit… de meeste kraampakketten worden niet in zijn geheel opgebruikt. Vaak blijven er artikelen over, terwijl je van andere artikelen juist te weinig bleek te hebben gekregen. Dit is natuurlijk onvermijdelijk. Wat niet onvermijdelijk is, is het afval! Zo zijn er verschillende organisaties die overgebleven kraamartikelen inzamelen en doneren aan mensen die zich geen kraampakket kunnen permitteren. De grootste Nederlandse stichting is Baby Hope. Deze stichting zamelt kraammaterialen in voor projecten in Afrika, Zuid-Amerika en Oost-Europa.

Bronnen: Promovendum

Het bericht Alles wat je moet weten over het kraampakket verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat is wiegendood?

Laten we beginnen met de term wiegendood. Het woord is ontstaan omdat deze manier van overlijden alleen voorkomt bij jonge baby’s, en het meestal in de wieg gebeurt.  De officiële term is SIDS, wat staat voor Sudden Infant Death Syndrome. Je spreekt van SIDS wanneer een jonge baby plotseling, onverwacht en onverklaarbaar overlijdt. In feite wordt deze term gebruikt wanneer de doodsoorzaak niet vastgesteld kan worden. Anders dan het woord ‘wiegendood’ doet vermoeden, kunnen baby’s ook sterven in een box, op de bank, in een autostoeltje of ergens anders. Wel is het zo dat het altijd tijdens de slaap gebeurt. Gelukkig komt SIDS niet erg vaak meer voor. In 2021 werden in Nederland 179.506 baby’s levend geboren. Hiervan stierven er 6 aan SIDS. 

Wiegendood is niet altijd te voorkomen

Uit onderzoek van The Lancet blijkt dat de meest voorkomende doodsoorzaak van baby’s tussen een maand en een jaar oud nog steeds SIDS is. De meeste gevallen van SIDS komen voor in de leeftijd tussen de twee en vier maanden. Onderzoekers tasten nog steeds in het duister als het gaat om wat er precies in het lichaam gebeurt wanneer een baby sterft aan SIDS.

Zo worden zachte dekens en matrassen genoemd als risicoverhogende factoren, net als zij- of buikligging. Echter,  als een baby aanwijsbaar sterft aan verstikking door onveilige slaapomstandigheden wordt dit niet als SIDS gezien. Ondanks de vele tips die wij hieronder ook zullen delen, is het belangrijk te weten dat wiegendood niet altijd voorkomen kan worden. 

De oorzaken van SIDS

Na jarenlange onderzoeken zijn de meeste wetenschappers het erover eens dat de mate van wekbaarheid van baby’s een grote rol speelt bij wiegendood. Daarnaast lijkt het erop dat de onvolledige controle over het ademhalingsmechanisme bij baby’s een grote invloed heeft. 

Een verstoord slaapritme en het doorslapen zijn volgens onderzoekers ook risicoverhogende factoren. Kinderen, en vooral baby’s in hun eerste levensjaar, hebben een sterk verminderde wekbaarheid. Dit betekent dat ze uit zichzelf niet gemakkelijk wakker worden, ook niet als ze zich in een bedreigende situatie bevinden. Als baby’s met hun neus of mond ergens onder of tegenaan liggen, kunnen ze stoppen met ademen zonder wakker te worden. Dit kan leiden tot een hartstilstand. Er zijn verschillende factoren die ervoor zorgen dat de wekbaarheid van baby’s nog meer vermindert. Dit vergroot de kans op SIDS. Uit epidemiologische studies van The Lancet is gekomen dat de belangrijkste risicoverhogende factoren zijn:

• Zijligging of buikligging tijdens de slaap
• Blootstelling aan roken
• Zacht beddengoed en matras
• Oververhitting

Ook zijn er verschillende factoren die invloed hebben op de kans dat een baby aan wiegendood sterft. Op deze factoren heb je als ouders geen invloed:

• Laag geboortegewicht
• Geslacht
• Etniciteit
• Vroeggeboorte

Uit hetzelfde onderzoek van The Lancet komen ook verschillende risicoverlagende factoren naar voren, zoals het slapen met speen, het geven van borstvoeding en het zogeheten rooming in (als de baby bij de ouders op de kamer slaapt).

Wat kun je zelf doen?

Naar aanleiding van de vastgestelde risicofactoren kunnen we concluderen dat er een aantal dingen zijn waar we als ouders geen invloed op hebben. Gelukkig zijn er ook een heleboel factoren waar we wel invloed op hebben. Zo kunnen we de risico’s op SIDS verlagen: 

• Zorg voor een veilige slaapomgeving. Een veilige slaapomgeving creëer je door veilig beddengoed aan te schaffen, en door een veilige slaapplek te creëren. Dit hoeft niet per se een kinderbedje te zijn. In Zweden krijgen vrouwen bij hun geboortepakket bijvoorbeeld een kartonnen doos als wieg. Het gaat erom dat de omstandigheden veilig zijn. Dus, geen knuffels in bed, geen grote slaapzakken waar ze in verstrikt kunnen raken, et cetera.
• Vermijd roken, alcohol en drugs. Een baby die in de buik passief meerookt heeft een vergrote kans op SIDS. Omdat de nicotine terecht komt bij de baby is er minder zuurstof beschikbaar voor het kind. Dit heeft effect op de groei en waarschijnlijk ook de longfuncties. Het zuurstoftekort, de verminderde groei en niet voldoende ontwikkelde longfuncties vergroten na de geboorte het risico op SIDS. Ditzelfde geldt in grote mate voor het gebruik van alcohol en drugs tijdens de zwangerschap. 
• Zorg ervoor dat de slaapomgeving niet te warm is en dat je baby niet oververhit raakt. Ook dit zorgt voor een verminderde wekbaarheid. Let er dus op dat de kamertemperatuur niet te hoog is, dat je baby niet te warm is aangekleed of dat hij of zij te warme dekens over zich heen heeft. Je kunt er vanuit gaan dat een baby het te warm heeft als hij of zij zweet.
• Borstvoeding verkleint de kans op SIDS aanzienlijk. Dit komt onder andere omdat het de wekbaarheid vergroot, maar ook omdat een baby die borstvoeding krijgt vaker wakker wordt en minder snel in een (te) diepe slaap terecht komt. Hoe langer een baby borstvoeding krijgt, hoe kleiner de kans op SIDS. Ook hebben baby’s die borstvoeding krijgen een kleinere kans op luchtweginfecties en maag-darminfecties. Deze infecties vergroten het risico op wiegendood. Moedermelk heeft daarnaast nog een belangrijke functie: het bevordert de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel. Hierdoor krijgen baby’s sneller een betere controle over hun ademhalingsmechanismen. Ze zullen dan ook minder snel ‘zomaar’ langere tijd stoppen met ademhaling en sneller reageren op een apneu.
• Het gebruik van een fopspeen zorgt ook voor een grotere wekbaarheid. Ook rollen baby’s die een speen hebben minder snel op hun buik.

Samen slapen; een omstreden onderwerp

In sommige lijstjes met risicofactoren staat ook het samen slapen. Met samen slapen wordt bedoeld dat baby’s in hetzelfde bed slapen als de ouders. Het risico op SIDS zou groter zijn omdat baby’s verstrikt kunnen raken in lakens of dekens, of doordat ze in de verdrukking zouden komen door de ouders. Er zijn verschillende onderzoeken die dit tegenspreken.

Voorstanders  van samen slapen zeggen juist dat samen slapen het risico op SIDS kan verkleinen. Baby’s die samen slapen met hun ouder(s) stemmen hun adem namelijk af op die van degene met wie ze slapen. Zo zou de ademhaling van de ouder de baby stimuleren om ook te blijven ademen. Omdat ouders ’s nachts ook bewegen, hoesten of snurken, krijgt de baby vaker zintuiglijke prikkels die het ademen stimuleren. Verschillende onderzoeken onderschrijven dit. Samen slapen resulteert in meer wekprikkels. Baby’s die samen slapen wisselen vaker van actieve slaap naar diepe slaap en worden vaker wakker. 

Of je baby nu in zijn eigen bedje, een kartonnen doos of bij jou in bed slaapt, het is essentieel dat de slaapsituatie veilig is. Zowel voor samen slapen als voor het slapen in de wieg gelden dezelfde regels. 

Bronnen: Veiligheid.nl, The Lancet, Uza.be, La leche league

Het bericht Wiegendood verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.