De school is uit!
Voor je kleuter is er een hele nieuwe wereld opengegaan: school. Voor jou als ouder betekent dit waarschijnlijk een hoop gejongleer. Voor werkende ouders zijn de schooltijden op zijn zachtst gezegd lastig. Ga je gebruik maken van kinderopvang? Welke soorten kinderopvang zijn er? Hoe ervaart de kleuter het hele schoolgebeuren? Wat is een goede tijdsbesteding wanneer de school uit is? Kortom: wat gebeurt er als de (basis)school uit is?
THUISKOMEN NA SCHOOL
Vooral in het begin kan je kleuter afgemat en prikkelbaar zijn na een hele dag school. Ga hem dan niet bestoken met vragen over de voorbije schooldag maar laat hem rustig bijkomen. Hij is gewoon nog moe van alle indrukken. Hij komt vanzelf met hele verslagen wanneer hij daar behoefte aan heeft. Is je kind echt helemaal bekaf wanneer hij thuiskomt? Gun hem dan eens een middag of een ochtend vrij. Zolang hij nog geen vijf is, hoeft hij niet per se naar school en kan hij rustig een keertje thuisblijven. Laat het dan wel even weten aan de leerkracht.
Komt je kind een keer verdrietig of boos thuis, dan hoeft er niet meteen van alles aan de hand te zijn. Hij kan gewoon eens een mindere dag hebben gehad. Dat hebben we tenslotte allemaal wel eens. Als je het echt niet vertrouwt, vraag dan een gesprek aan met de juf of meester. Als je je kind na school wilt laten opvangen, bijvoorbeeld omdat je zelf werkt, wacht hier dan even mee totdat hij goed is ingeburgerd op school. Misschien kun je tijdelijk iets regelen met je werkgever, of wil opa, oma of de buurvrouw wel een handje helpen.
BUITENSCHOOLSE OPVANG
Met ingang van het schooljaar 2007-2008 zijn basisscholen verplicht om voor buitenschoolse opvang te zorgen. Dit geldt niet alleen na schooltijd, maar ook ervoor, tussen de middag en tijdens schoolvakanties. Sommige opvangcentra verzorgen 's ochtends ontbijt. Meestal wordt de tijd dat een kind in de opvang doorbrengt gezien als vrije tijd. De kinderen mogen dan lekker spelen. De buitenschoolse opvang staat in direct contact met de school. De school verzorgt de opvang overigens alleen wanneer de ouders dit duidelijk verzoeken.
Sinds 1 januari 2007 betalen werkgevers collectief mee aan de kinderopvang. De belastingdienst draagt dit werkgeversdeel vervolgens maandelijks af. De kinderopvangtoeslag moet worden aangevraagd bij de belastingdienst: de ouders bepalen zelf of de toeslag aan hen wordt betaald of aan de kinderopvang. Ouders met een laag inkomen ontvangen een hogere toeslag dan ouders met een hoog inkomen.
PROBLEMEN MET BUITENSCHOOLSE OPVANG
Helaas hebben lang niet alle scholen het kunnen redden om voor de wettelijk verplichte opvang te zorgen. In september 2007 staan zo'n twintigduizend kinderen op een wachtlijst. In sommige gevallen bedraagt de wachttijd maarliefst anderhalf tot twee jaar.
Reden hiervoor is onder meer een flink tekort aan personeel: volgens schattingen zijn er ongeveer achtduizend nieuwe krachten nodig om de wachtlijsten weg te werken. Maar het komt ook voor dat scholen simpelweg te laat zijn geweest met het regelen van een opvangcontract. Opvangcentra waren dan al vol en er was zo gauw geen alternatief. Ook draagt een tekort aan geschikte ruimtes bij aan de problematiek. Sommige scholen kiezen voor uiterst onhandige regelingen: opvang die bijvoorbeeld zo ver weg is van de school, dat ouders diep in de buidel moeten tasten om het vervoer van hun kinderen ernaartoe te regelen.
Werkende ouders raken danig gefrustreerd door al deze perikelen. Het kost hen allemaal enorm veel energie en telefoontjes maar ze schieten er weinig tot niets mee op. Ze zien zich verplicht om hun vakantiedagen of ouderschapsverlof op te nemen, of moeten familie, vrienden of buren inzetten om hun kinderen op te vangen.
Ondertussen worden de regering en scholen wel steeds creatiever in het aandienen van (nood)oplossingen. Werkloze, pas afgestudeerde pabostudenten worden geworven om het personeelstekort op te vangen. Er valt een flinke bonus te verdienen door scholen en opvangcentra die op korte termijn voor extra opvangplekken kunnen zorgen. BOinK, de belangenvereniging van ouders in de kinderopvang en peuterspeelzalen, kwam met de zogeheten BSO-box op de proppen. Dat is een prefab container die in vijf uur kan worden opgebouwd en die plaats biedt aan tien tot twintig kinderen. Scholen die zo'n box plaatsen, komen in aanmerking voor de bonus. Helaas liep de levertijd van deze box al snel op naar vijf maanden. Het ziet ernaar uit dat het nog even zal duren voordat elk kind in Nederland een plek in de buitenschoolse opvang heeft gekregen. Tot die tijd blijft het behelpen voor ouders die staan te springen om een plekje voor hun kroost.
GASTOUDERS
Ook voor gastouderopvang kan een toeslag worden aangevraagd. Een gastouder vangt kinderen van anderen op en krijgt hier een vergoeding voor. Meestal vindt de opvang plaats in de woning van de gastouder, maar het komt ook voor dat kinderen in hun eigen huis worden opgevangen. Een gastouder mag naast zijn eigen kinderen ten hoogste vier kinderen tegelijk opvangen. Voordelen van gastouderopvang zijn dat je kind veel aandacht krijgt, dat de opvangtijden vaak zeer flexibel zijn en dat je kind een vaste verzorger heeft. Daartegenover staan echter ook nadelen. Wanneer de gastouder ziek of op vakantie is, is er niet altijd een vervanger beschikbaar. Ook zijn gastouders vaak geen professionele begeleiders: een opleiding is niet vereist en het komt voor dat gastouders geen EHBO kunnen verlenen. Niet-opgeleide gastouders zijn overigens wel weer goedkoper.
24-UURS KINDEROPVANG
Ouders met onregelmatige beroepen of dienstverlenende beroepen kunnen gebruik maken van de 24-uurs kinderopvang. Kinderen kunnen daar overdag, 's avonds, 's nachts en in het weekend terecht en kunnen er dus ook logeren. Uiteraard is deze vorm van opvang wel relatief duur.
LEKKER IN ZIJN VEL
Of je nu zelf klaarstaat voor je kind wanneer de school uit is of je gebruikmaakt van een vorm van opvang: het belangrijkste is dat je kind lekker in zijn vel zit en zich op zijn gemak voelt. Het kan gebeuren dat het niet klikt tussen je kind en de begeleider. Praat hier dan over met de opvang; ook de opvangmedewerkers hebben baat bij een leuke omgang. Er valt altijd wel een mouw aan te passen!
Door Helen Engelbarts