Zwangerschapsklachten en zwangerschapskwaaltjes
Onderwerpen:
Misselijkheid
Tijdens de eerste maanden van de zwangerschap hebben veel vrouwen in
meer of mindere mate last van ochtendmisselijkheid of van misselijkheid
en/of braken gedurende de hele dag. Het begint meestal bij 6 weken en
is op 8 a 9 weken zwangerschap op het hoogtepunt. Daarna
zak het bij veel vrouwen weer af om na de eerste 13 weken helemaal te
verdwijnen. Helaas zijn er ook vrouwen die de hele zwangerschap last
houden van misselijkheid.
Misselijkheid wordt veroorzaakt door het hormoon HCG. Soms
worden bepaalde luchtjes opeens niet meer worden verdragen, zoals de
geur van gebakken vlees of koffie. Het hoeft ook niet perse 's ochtends
op te treden, dat verschilt per vrouw.
Door misselijkheid en braken is het mogelijk dat je wat
afvalt. Meestal is dit geen reden voor zorgen. Mocht je twijfelen of
als er sprake is van 'helemaal niks meer binnenhouden' en er veel
gewicht wordt verloren, neem dan contact op met de verloskundige.
In een later stadium van de zwangerschap kun je ook misselijk
zijn. Dit komt meestal omdat je baby tegen je maag en darmen drukt.
Hierdoor verandert de mobiliteit van je darmen. Voedsel kan langer in
de darmen zitten waardoor ze meer voedingsstoffen opnemen.
Tips:
- Drink en eet meteen iets bij het wakker worden, dus nog
vóór het opstaan! De partner kan ontbijt op bed brengen (zoals een
kopje thee en een beschuitje), maar het is ook mogelijk 's avonds
alvast wat klaar te zetten, zoals een cracker, rijstewafel of een
krentenbol.
- Laat je maag niet leeg, eet regelmatig.
- Ddrink voldoende, zeker als de misselijkheid gepaard gaat
met braken.
- Geen vetrijke of gekruide dingen eten.
- Frisse buitenlucht wil nog wel eens wonderen doen.
- Eet en drink veel kleine maaltijden over de dag verspreid.
Veel kleine maaltijden over de dag verspreid eten houdt in zo'n 7-8x
per dag iets eten.
- Als je echt niets kan binnenhouden ga dan even naar je
huisarts.
Er zijn verschillende soorten natuurproducten die zouden
helpen tegen de misselijkheid. Zelf dokteren met deze natuurproducten
wordt afgeraden. Voor advies kun je beter contact opnemen met de
huisarts/ verloskundige. Het natuurproduct kalebaskalk wordt geheel
ontraden. Dit product bevat erg veel lood. Lood kan te vroeggeboorte en
een lager geboortegewicht veroorzaken.
Maagzuur
Vooral aan het einde van de zwangerschap, als de maag in de verdrukking
komt door de groter wordende baarmoeder, kun je last krijgen van
maagzuur. Dit geeft een brandend gevoel in de maag en zure oprispingen.
Tips:
- Gebruik geen koffie of koolzuurhoudende dranken of kwaugum.
Door de extra lucht wordt de maag gevuld.
- Let op met scherpe kruiden, koffie en sinaasappelsap. Deze
kunnen de maag prikkelen.
- Eet niet te vet. Vet blijft namelijk lang in de maag.
- Rust even voor en na een maaltijd.
- Ga goed rechtop zitten zodat de maag niet in de knel raakt.
- Buk niet voorover maar zak door de knieën.
- Zet eventueel het hoofdeinde van het bed iets hoger of leg
een kussen onder het matras.
- Eet rustig en kauw goed.
- Probeer je maaltijden over de dag te verdelen, liever een
paar keer per dag kleine hapjes dan een keer een grote maaltijd.
- Vanillevla schijnt te helpen.
Als dit allemaal niet helpt helpen medicijnen (bijvoorbeeld Rennies)
vaak wel goed. Overleg eerst even met je verloskundige.
Harde buiken
Een 'harde buik' wordt veroorzaakt doordat de baarmoeder samentrekt. De
baarmoeder is een holle spier en het samentrekken voelt net als
(over)belasting van andere spieren. Na een drukke dag voel je je buik
hard worden. Dit zal elke zwangere wel eens voelen, het is heel normaal
en ongevaarlijk.
Tips:
- Neem voldoende rust.
- Ontspan in een warm bad of gebruik een warme kruik.
- Als je er vaak last van hebt of in combinatie met andere
klachten, neem dan contact op met je verloskundige.
Bandenpijn
Je baarmoeder is met banden aan je bekken verbonden. Doordat
je baarmoeder groeit rekken deze banden verder uit. Dit veroorzaakt
steken aan de zijkant van je buik richting de liezen. Sommige vrouwen
schrikken van deze pijn, maar het is volkomen normaal. De pijn
verdwijnt weer als je baarmoeder aan de nieuwe situatie gewend is. Je
kunt er niet veel aan doen behalve proberen geen rare bewegingen te
maken en te ontspannen als je er last van hebt.
Veel plassen
Hier kun je in het begin en het einde van je zwangerschap last van
hebben. In het begin komt het door de hormonen, aan het einde van de
zwangerschap drukt de groter geworden baarmoeder op de blaas. Ook hier
is niet veel aan te doen. Let wel op, bij pijn in de onderbuik en
branderig gevoel bij het plassen kan het zijn dat je een
blaasontsteking hebt. Ga even langs je huisarts om dit te laten
controleren.
Vaginale afscheiding
De afscheiding tijdens de zwangerschap is anders en vaak meer
dan voorheen. Dit is heel normaal en kan geen kwaad. Er wordt meer
slijm geproduceerd en de doorbloeding van de schedewand is beter. Onder
invloed van de hormonen is de zuurgraad veranderd. Je bent daardoor wel
gevoeliger voor infecties. Eigenlijk is de enige tip om net als anders
je vagina goed schoon te houden (niet met zeep!) en katoenen
onderbroeken te dragen. Heb je last van jeuk of branderig gevoel bij
het plassen of ruikt het erg vies, ga dan langs de huisarts. Misschien
heb je een infectie.
Urineverlies
Het komt redelijk vaak voor aan het einde van de zwangerschap of vlak
na de bevalling
dat vrouwen geen perfecte controle meer over hun bekkenbodemspieren
hebben (zwangerschapsincontinentie). Je kunt urine in kleine
druppeltjes verliezen de hele dag door, of ineens een grotere
hoeveelheid bij plotseling lachen of niezen (stressincontinentie). Er
is tijdens de zwangerschap
niet veel aan te doen. Gebruik inlegkruisjes of maandverband en probeer
je bekkenbodemspier goed te oefenen.
De klachten gaan meestal na de bevalling vanzelf weer over. Het is wel
belangrijk is dat je na de bevalling je bekkenbodemspieren goed blijft
oefenen.
Verstopping
Ook weer onder invloed van de zwangerschapshormonen (progesteron dit
keer) worden de darmen lui. Dit kan problemen geven met de ontlasting.
Tips:
- Eet vezelrijk voedsel, dus volkoren producten (brood,
pasta), veel groente en fruit, pruimen, dadels, vijgen
, peulvruchten etcetera.
- Veel drinken.
- Veel bewegen.
- Gebruik alleen laxeermiddelen op advies van de arts.
Aambeien
Aambeien zijn spataderen bij de anus. Je kunt kleine uitstulpingen
voelen, jeuk en pijn. Er kan tijdens de ontlasting bloed meekomen.
Aambeien worden veroorzaakt doordat de bloedvatwanden verslappen onder
invloed van progesteron en door te hard persen op de ontlasting wanneer
je last hebt van verstopping.
Tips:
- Zorg voor soepele ontlasting (zie onder kopje
"verstopping") en pers niet te hard mee.
- Er zijn aambeienzalven verkrijgbaar bij drogist en apotheek.
Spataderen
Spataderen, zie ook het hoofdstukje aambeien, worden veroorzaakt
doordat de bloedvatwanden verslappen
onder invloed van hormonen.
Tips:
- Zoveel mogelijk bewegen met de benen, lopen. Probeer als je
zit rondjes te draaien met je voeten.
- Knel je benen niet af door ze over elkaar te leggen.
- Als het even kan, ga dan zitten met je benen omhoog.
Zwangerschapsstrepen en jeuk
Zwangerschapsstrepen of striae zijn erfelijk en er is weinig aan te
doen. De rode strepen op de huid worden veroorzaakt doordat het
bindweefsel onder de huid niet genoeg mee rekt en gaat scheuren. Striae
komt voor op billen, borsten, buik, benen… daar waar de huid wordt
opgerekt.
Waardoor jeuk wordt veroorzaakt is niet altijd duidelijk. Het kan komen
door de striae, maar ook door (onschuldige) stoornissen aan lever en
gal.
Tips:
- Masseer de huid zachtjes met een menthol poeder of lotion.
- Draag katoenen kleding.
Vocht vasthouden
Dikke handen en voeten zijn tekenen dat je lichaam te veel vocht
vasthoudt. Tijdens de zwangerschap is het wel normaal om meer vocht dan
anders vast te houden. Vocht vasthouden heeft niets te maken met eten
en drinken. Minder drinken helpt dan ook zeker niet. Het is juist de
bedoeling om, als je vocht vasthoudt, veel te drinken. Door veel te
drinken kan je lichaam het vocht beter afvoeren.
Pigmentvlekken
Je kunt donkere vlekken in je gezicht en hals krijgen als je in de zon
zit, ook weer als gevolg van de gewijzigde hormoonhuishouding
tijdens de zwangerschap. Deze vlekken verdwijnen maar heel moeilijk
na de zwangerschap dus probeer ze te voorkomen. Het kan geen kwaad maar
staat niet zo mooi.Ook kun je een zwangerschapsstreep op je buik
krijgen, die van navel naar schaamhaar loopt.
Probeer zoveel mogelijk uit de zon te blijven of gebruik een zonnecrème
met hoge beschermingsfactor om de pigmentvlekken te voorkomen.
Zwangerschapsischias
Pijn in de bil die uitstraalt tot in het been? Dit kan
zwangerschapsischias zijn. Er komt extra spanning op de spieren in je
rug en je billen nu je meer gewicht aan de voorkant hebt. Die spieren
kunnen een zenuw afknellen wat deze pijn veroorzaakt.
Probeer je rug niet teveel te belasten en je spieren te ontspannen (let
op met tillen en probeer op je zij te liggen bijvoorbeeld).
Wissel rust af met bewegen.
Bekkenklachten
De verbindingen in je bekken gaan in de zwangerschap langzaam
wat verweken en het bekken wordt beweeglijker. Dit is nodig voor de
bevalling maar kan tijdens de zwangerschap klachten geven van
vermoeidheid en pijn rond het bekken. De klachten zijn dus
typische zwangerschapsklachten. Veel vrouwen zijn bang dat de bevalling
de klachten zullen verergeren, maar deze angst is onterecht.
De klachten varieren van pijn (laag) in de rug - ter hoogte
van de kuiltjes- tot een beurs gevoel of pijn in het schaambot of pijn
rond de stuit. De pijn kan uitstralen naar het bovenbeen, liezen,
schede, billen of achterbeen.
Kenmerkend is ook de "startpijn": als je bijvoorbeeld opstaat uit
liggende houding is de pijn het ergst. Ben je eenmaal in beweging dan
verminderen de klachten. Andere benamingen voor bekkenpijn zijn
bekkeninstabiliteit en symfysiolyse.
Tips:
- Vind een balans tussen rust en beweging. Probeer het bekken
niet te zwaar te belasten (niet te zwaar tillen en niet te lang staan
bijvoorbeeld) maar houd de spieren op sterkte.
- Slaap op je zij en leg daarbij een kussen tussen je knieën
en enkels leggen.
- Uit bed stappen gaat het makkelijkst als volgt: rol op je
zij met je knieën tegen elkaar aan. Steek je voeten uit bed en duw
jezelf met je armen op tot je zit. Vervolgens kun je opstaan.
- Draag schoenen met lage hakken.
- Let op je houding (rechte rug).
- Gebruik een stevige bekkenband om de boel bij elkaar te
houden.
- Heb je erg veel last, overleg met je verloskundige.
Bloedend tandvlees
In je zwangerschap moet je extra goed voor je tanden zorgen. Je
speeksel bevat nu meer zuren en tast het tandglazuur aan. Bovendien kun
je door de verslapping en verhoogde doorbloeding van het weefsel
eerder last van bloedend tandvlees hebben. Hier is niets aan te doen
behalve extra goed letten op de mondhygiëne: poetsen, flossen etcetera.
Duizeligheid
Er zijn een paar mogelijke oorzaken van duizeligheid in de
zwangerschap.
- Lage bloeddruk. Als je zwanger bent kun je plotselinge
bloeddrukdalingen hebben. Dit is verder niet erg.
- Door de druk van de baarmoeder op je organen en je benen,
kan het bloed moeilijker terugstromen.
- Lage bloedsuikers. Eet regelmatig en vaak. Verdeel de
maaltijden over de kleine hapjes gedurende de dag.
- Bloedarmoede. Je wordt hierop regelmatig gecontroleerd door
je verloskundige.
Het vena-cava (holle ader) syndroom
Als je op je rug ligt kan de baarmoeder (die op het einde van de
zwangerschap best zwaar geworden is) een ader afklemmen die
zuurstofarmbloed vanuit je lichaam naar je hart pompt. Doordat zo te
weinig zuurstofrijk bloed in de bloedsomloop komt kun je je duizelig
gaan voelen. Probeer dus zoveel mogelijk op je zij te gaan liggen als
je hier last van hebt.
Moe moe moe
Naast misselijkheid is vermoeidheid in de eerste paar maanden van de
zwangerschap de meest voorkomende klacht van zwangeren. Maar ook de
laatste periode van de zwangerschap, als je
veel kilo's bent aangekomen en je je de hele dag met een dikke buik
moet voortbewegen kunnen erg vermoeiend zijn.
Vergewis je ervan dat het geen bloedarmoede is (zie hieronder) en
probeer verder zo rustig mogelijk aan te doen. Neem
eens een extra dagje vrij tussen de vakanties door en ga lekker vroeg
naar bed.
Een andere tip is om bijvoorbeeld het eten niet al te moeilijk te
maken. Hier volgen enkele tips:
- Gebruik voorgesneden groenten, geschilde aardappelen en
vlees wat snel klaar is.
- Met een goede basisvoorraad van diepvriesgroenten,
aardappelen en pasta is het niet nodig vaak boodschappen te doen.
Bloedarmoede
De verschijnselen van anemie of bloedarmoede zijn bleek zien,
duizeligheid, vermoeidheid of een slap gevoel. Omdat bloedarmoede vaak
voorkomt (meestal in het laatste stadium
van de zwangerschap) en je ook een verhoogde kans hebt op bloedarmoede
tijdens de zwangerschap wordt je regelmatig door de verloskundige
hierop gecontroleerd. De verloskundige neemt wat bloed
af door middel van een klein prikje in je vinger. Zij kan direct je Hb
waarde (=ijzergehalte) meten en bepalen of dit binnen de grenzen ligt.
Is het ijzergehalte echt te laag dan zal ze je staalpillen
voorschrijven. Beter is het om dit voor te zijn en als je Hb aan de
lage kant is vast wat Floradix kruidenelixer te gaan halen bij de
drogist of apotheek.
Gezond en ijzerrijk eten is natuurlijk het belangrijkste wat
je kunt doen en moet je ook zeker doen, maar hiermee is niet
altijd te voorkomen dat je last krijgt van ijzertekort. Vooral vrouwen
die veel overgeven, voorheen zware menstruaties hadden
of in verwachting zijn van een meerling hebben grote kans op
bloedarmoede.
Een ijzerrijke voeding kan de kans op bloedarmoede verkleinen. Kies
daarom voor voedingsmiddelen die veel ijzer bevatten zoals bruinbrood,
volkorenbrood, roggebrood, muesli, volkorenmacaroni, zilvervliesrijst,
volkorenbeschuit, alle soorten vlees, vis en kip, eieren, vleeswaren,
aardappelen, alle soorten peulvruchten, alle soorten groente,
volkorenbiscuit, noten en appelstroop. Het beste is om de genoemde
producten in te nemen met sinaasappelsap of grapefruitsap.
Sinaasappelsap en grapefruitsap bevatten namelijk veel vitamine C.
IJzer wordt in combinatie met vitamine C beter opgenomen.