In welke houding zou jij graag willen bevallen? Wil je net als vroeger in een verticale positie bevallen? Of wil je juist liever liggen zoals we tegenwoordig bij 85% van de bevallingen zien? Tijdens de bevalling kan je verschillende houdingen uitproberen. Zo kan je ter plekke ontdekken wat voor jou het fijnst is en in welke houding jij het beste kan ontspannen. Daarnaast helpt afwisseling ook bij het stimuleren van de weeën en de ontsluiting. Als je verticaal wilt bevallen dan kan je gebruik maken van een baarkruk. Hoe en wanneer je een baarkruk gebruikt lees je in dit artikel. Ook delen we met jou de voor- en nadelen van deze houding tijdens de bevalling.

Wat is een baarkruk?

Een baarkruk wordt ook wel een baarstoel of geboortekruk genoemd. Deze is opblaasbaar of gemaakt van hout of hard plastic en heeft een U-vorm. Een opblaasvariant zit overigens lekkerder dan die van hout of plastic. Een geboortekruk heeft geen rugleuning en heeft aan de voorkant en in het midden een gat. Je hurkt als het ware neer op het krukje. Zo kan je zittend je kindje op de wereld zetten. Soms wordt aan het einde van bevalling het krukje weggehaald, zodat de daadwerkelijke uitdrijving gehurkt zal gebeuren. 

Hoe en wanneer gebruik je een baarkruk?

Zodra je voelt dat je baby geboren gaat worden en jij de persfase in gaat, dan kan je plaatsnemen op de baarkruk. . Door de zwaartekracht help je de natuur een handje en zal je bevalling sneller verlopen. Meestal zit je tijdens de ontsluitingsweeën nog niet op de baarkruk. De kruk is namelijk vrij hard, waardoor je er geen uren op door kan brengen Je verloskundige zit tijdens de uitdrijving voor de baarkruk op de grond of op een krukje, zodat ze het hele bevallingsproces goed in de gaten kan houden. Vaak gebruikt ze hierbij een spiegel. Je partner kan op een stoel of krukje achter jou gaan zitten en jou vasthouden. Ook kan je even tegen hem of haar aanleunen als jij tussen de weeën door op adem wilt komen. Als je last hebt van rugweeën kan je partner in deze houding makkelijk tegendruk geven.

Kan je altijd bevallen op een baarkruk?

Als er bij jouw bevalling complicaties optreden, dan kan het gebeuren dat je niet meer op een baarkruk kan bevallen. Ook kan het zijn dat je kleintje bijvoorbeeld met een vacuümpomp moet worden gehaald. Dat gebeurd terwijl jij op bed ligt. Als de bevalling heel snel gaat, dan kan de verloskundige je ook aanraden om toch liggend te gaan bevallen. De zwaartekracht kan de bevalling dan niet nog meer versnellen.

Voordelen van een baarkruk? 

Zittend bevallen op een geboortekruk heeft veel voordelen:

• Je hebt meer ruimte in je bekken doordat je bekken gekanteld is. Hierdoor zal je baby makkelijker door het geboortekanaal heen kunnen en zal de bevalling vlotter verlopen.
• Jij kan op de benen van je partner leunen als hij of zij achter jou komt zitten.
• Doordat je rechtop zit kan de zwaartekracht jou helpen om je kindje te baren. Vrouwen ervaren dit als een groot voordeel, omdat het heel natuurlijk voelt om zittend te persen. 
• Verticaal voel je meer persdrang, omdat het hoofdje van binnenuit tegen je anus aan duwt. Daarnaast ben je gewend om in deze houding op het toilet te zitten. Je zal dus automatisch sneller ontspannen.
• Je hebt minder kans op een knip, een keizersnede of het gebruik van een vacuümpomp tijdens de bevalling. Dat komt omdat de bevalling sneller verloopt doordat de zwaartekracht de uitdrijving van de baby versnelt. Het persen zal hierdoor minder lang duren.
• Je kan makkelijker zelf je baby aanpakken zodra hij geboren wordt. 
• De zwaartekracht geeft sterkere en effectievere weeën en het helpt je bij de geboorte van de placenta.
• Doordat de uitdrijving sneller zal verlopen raak jij minder uitgeput. Dat is niet alleen voor jou, maar ook voor je baby gunstig.
• Je hebt minder last van extreme pijn, waardoor er minder pijnstilling nodig is bij verticaal bevallen.
• Je kan de baarkruk ook gebruiken als je ondertussen doucht of in bad zit.

Nadelen van een baarkruk

Naast de voordelen, zijn er ook een aantal nadelen aan deze manier van bevallen:

• Het kan zijn dat je door een bevalling op een baarkruk nadien wat meer bloed verliest. Het is dan handig als je snel op bed komt liggen, om zo het bloeden te minderen. Zorg dus dat je de baarkruk in de buurt van je bed neerzet.
• Je kan tijdens de bevalling niet even gaan liggen om uit te rusten. Wel kan je tegen je partner aan gaan hangen als hij of zij achter jou zit. Ook kan je even gaan staan als je dat prettig vindt.
• Doordat je partner achter jou zit tijdens de bevalling op een baarkruk, mist hij of zij de daadwerkelijke geboorte. Sommigen vinden dat overigens helemaal niet erg en vinden het een prima plek om achter de vrouw te zitten. Als je wilt kan je natuurlijk ook een spiegel op de grond leggen, zodat je over de schouder van je vriendin of vrouw mee kan kijken met de daadwerkelijke geboorte.
• Als de persfase lang duurt, dan kan de baarkruk op een gegeven moment niet fijn meer zitten.
• Sommige vrouwen vinden de baarkruk niet lekker zitten, vanwege de harde houten of plastic zitting. Ontspannen lukt bij hen daardoor niet goed en dat is juist wel wat je nodig hebt voor een bevalling.
• Als je al meerdere bevallingen hebt gedaan, dan is de kans groter dat de uitdrijving van je kleintje te snel gaat met een baarkruk. Je hebt minder controle, waardoor het hoofdje te snel geboren kan worden. De kans bestaat dan dat je inscheurt.

Hoe kom je aan een baarkruk?

Als bevallen op een baarkruk jou fijn lijkt, dan kan je dit opnemen in je geboorteplan. Zo weet de verloskundige (in het ziekenhuis) van tevoren wat jouw wensen zijn en kan zij daar rekening mee houden. Of je nou thuis of in het ziekenhuis gaat bevallen, in beide gevallen kan je gebruik maken van een baarkruk. Als je thuis gaat bevallen dan kan je een baarkruk huren, maar de meeste verloskundigenpraktijken hebben wel een baarkruk die je kan gebruiken. Bespreek voor de bevalling jouw wensen met je verloskundige, dan kan zij er één meenemen zodra je gaat bevallen. Ook in vrijwel ieder ziekenhuis hebben ze een baarkruk. Mocht je dat willen gebruiken, dan kan je daar om vragen aan de dienstdoende verloskundige. 

Bronnen: cjgapeldoorn, deverloskundige, verloskundigenpraktijkmeander

Het bericht Bevallen op een baarkruk verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat is acupunctuur?

Acupunctuur is onderdeel van de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCG). Bij deze vorm van geneeskunde worden klachten vanuit een holistische kijk benadert. Dat betekend dat de mens als één geheel wordt gezien. Lichaam, geest, gevoelens en gedachtes. Alles is energie en is met elkaar verbonden. Ook jouw omgeving, je leefpatroon en je sociale leven horen hier bij. Als jij tijdens de zwangerschap jouw energiebalans wil herstellen, dan kan acupunctuur jou hierbij helpen.

Hoe werkt acupunctuur?

De energie in je lichaam wordt verspreidt door meridianen die in jouw lichaam aanwezig zijn. Je kan dit zien als een netwerk van allerlei energiekanaaltjes. De meridianen staan in verbinding met jouw weefsels en organen. Als je blokkades in dit systeem hebt, dan kan je je voorstellen dat de energie niet vrij kan stromen en jij dus klachten kan ervaren. Door kleine acupunctuurnaaldjes op verschillende plekken in jouw lichaam te prikken kunnen deze blokkades worden opgeheven. Ook kan een teveel aan energie worden geremd, zodat de energie weer vrij kan stromen door jouw lichaam en je klachten minder worden of zelfs helemaal verdwijnen. 

Wat kan je verwachten van een behandeling?

De acupuncturist voelt aan jouw pols en bekijkt jouw tong. Hij brengt jouw leefstijl in kaart, jouw fase van de zwangerschap en luistert naar jouw verhaal en klachten. Aan de hand daarvan bepaald hij welke behandeling voor jou geschikt is en op welke plekken hij de naaldjes moet gaan plaatsen. In iedere fase van de zwangerschap staat een ander orgaan centraal in de TCG. Dit neemt hij ook mee tijdens de behandeling. Voor jouw ongeboren kindje en jou is de behandeling niet schadelijk. Met andere woorden: baat het niet, dan schaadt het niet. Hoeveel behandelingen je nodig hebt hangt af van jouw situatie.

De naaldjes die gebruikt worden tijdens een behandeling zijn heel dun, waardoor je vaak maar een klein, licht prikje voelt als er een naaldje wordt geplaatst. In je lichaam kan je tintelingen ervaren als de naald een meridiaan bereikt. Meestal worden er zo’n 10 naaldjes geplaatst, maar dat is natuurlijk afhankelijk van jouw situatie. Zodra alle naaldjes zijn gezet blijf je 15 tot 30 minuten liggen. De naaldjes voel je dan vaak niet eens meer. Het kan zijn dat je huid op de plek waar het naaldje zat iets rood is of dat er een kleine bloeduitstorting ontstaat. Verder geeft een behandeling geen bijwerkingen.

Acupunctuur tijdens de zwangerschap

Tijdens de zwangerschap kan je allerlei klachten ervaren. In elke trimester dienen zich andere klachten aan. Sommig klachten verdwijnen vanzelf, voor andere klachten kan je medicatie krijgen. Helaas zijn die niet allemaal geschikt als je zwanger bent. Ook kan het zijn dat je liever geen medicijnen wilt slikken. Dan kan het fijn zijn om een alternatieve weg in te slaan, zodat je de medicatie kan laten staan en je wel van je klachten af komt. Acupunctuur kan zo’n route zijn.

Bij welke klachten kan je acupunctuur inzetten tijdens de zwangerschap?

Acupunctuur werkt heel breed en kan voor allerlei klachten worden ingezet. Ook als je niet zwanger bent trouwens. Als je last hebt van de volgende klachten tijdens je zwangerschap kan je erover nadenken om acupunctuur in te zetten:

• misselijkheid
• hoofdpijn
• pijn in de onderrug
• moe
• zwangerschapsjeuk
• slaapproblemen
• harde buiken
• rusteloze benen (restless legs)
• hoge bloeddruk
• maagklachten
• aambeien
• obstipatie
• een miskraam in het verleden of een dreigende miskraam
• angst of depressie

Behandeling op ochtendmisselijkheid staat op nummer 1. Logisch ook, aangezien je maag flink in de verdrukking komt door je steeds groter wordende baarmoeder. Niet voor niks is dit ook de meest voorkomende zwangerschapsklacht in het eerste trimester. 

In bovenstaande lijst staan de meest voorkomende klachten waarvoor zwangere vrouwen een behandeling bij een acupuncturist ondergaan. In de westerse geneeskunde bestaan hier namelijk (bijna) geen behandelingen voor. Ook als je andere klachten hebt kan een behandeling jou wellicht helpen. Zeker als je medicatie niet wilt of kan gebruiken vanwege je zwangerschap. Daarover kan je natuurlijk het beste overleggen met je verloskundige en de acupuncturist. 

Wat als zwanger worden niet vanzelf gaat?

Acupunctuur kan ook helpen als je graag zwanger wilt worden, maar dat niet lukt. Om zwanger te worden moet je hormoonhuishouding in balans zijn. Soms kan je daarbij wat hulp gebruiken. Voor een acupunctuurbehandeling is het van belang dat je eerst je eigen menstruatiecyclus in kaart brengt. Als je al een tijdje bezig bent om zwanger te worden, dan is dat meestal al wel duidelijk. Zo niet, dan kan je daar mee beginnen. Op jouw cyclus stemt de behandelaar de behandeling af om zo jouw vruchtbaarheid te bevorderen. Ook als je al bezig bent met een vruchtbaarheidsbehandeling, zoals IVF, kan een behandeling jou ondersteunen en de kans op een zwangerschap vergroten.

Acupunctuur ter voorbereiding op de bevalling

Soms ben je er zelf al helemaal aan toe om te bevallen, maar laat het kindje nog even op zich wachten. Om je lichaam een klein handje te helpen kan je jezelf laten behandelen om zo de bevalling op een natuurlijke manier op gang te brengen. Uiteindelijk bepalen je kindje en je lichaam wanneer zij klaar zijn voor de bevalling. Een behandeling geeft geen bijwerkingen voor jou of je baby. Je kan het dus zonder gevaar ondergaan.

Vanaf week 36 kan een behandeling jouw helpen bij de naderende bevalling. Je krijgt hierdoor meer ontspanning en meer energie. Beiden kan je goed gebruiken tijdens de bevalling. Ook is de kans groter dat je voor de 42 weken zwangerschap bent bevallen. Daarnaast kan je een behandeling inplannen als:

• je bang bent voor de bevalling, voor wat extra ontspanning.
• als je al 42 weken zwanger bent of als je vliezen zijn gebroken en je nog geen of onregelmatig weeën hebt om zodoende de bevalling op gang te brengen. 
• je makkelijker en dieper wilt kunnen ademen tijdens de bevalling
• je minder vermoeid uit de bevalling wilt komen

Zorg ervoor dat je op tijd een afspraak inplant met een behandelaar. Vaak kun je niet dezelfde week al terecht. Op deze manier kan je dan toch op tijd starten met de behandelingen. 

Acupunctuur bij een stuitligging

Bij 3% van de zwangere vrouwen komt een stuitligging voor. In plaats van het hoofdje liggen dan de billetjes van je baby in de richting van het bekken. Vaak treden er complicaties op als je toch gaat bevallen met een stuitligging. Vaak worden deze kindjes daarom met een keizersnede gehaald. Als de baby in een stuit ligt kunnen jij en de verloskundige proberen om je kleintje te laten draaien. Als jullie alles uit de kast hebben getrokken en draaien lukt niet, dan kan je vanaf week 34 acupunctuur inzetten om je kindje alsnog te laten draaien. Onderzoek heeft uitgewezen dat de kans dat dit lukt 25-50% is. Het kan zijn dat er meerdere behandelingen nodig zijn. Dit wordt altijd met jou overlegd.

Acupunctuur tijdens de bevalling

Ook tijdens de bevalling kan acupunctuur worden ingezet. Naast ontspanning kan het je lichaam helpen om zich klaar te maken voor de bevalling. Verder kan het ingezet worden voor het toevoegen van energie en ontspanning om:

• de bevalling in te leiden,
• de baarmoedermond rijp te maken, 
• de ontsluiting soepeler te laten verlopen, 
• de bevallingstijd in te korten,
• de bevalling minder pijnlijk te laten verlopen,
• meer weeënactiviteit te creëren,
• angst, vermoeidheid en spanning te verminderen tijdens de bevalling.

Acupunctuur na de bevalling

Ook na de bevalling kan je veel baat hebben bij een behandeling door een acupuncturist. Je lichaam heeft net een marathon afgelegd tijdens de bevalling en is nog volop bezig met het herstel. Daarnaast ben jij al weer druk in de weer met jullie pasgeboren kleintje. Een extra steuntje in de rug kan dan heel erg fijn en helpend zijn. Als je bent bevallen middels een keizersnede kan een behandeling ook helpen bij de wondgenezing. Daarnaast kan je dit inzetten als:

• je problemen ervaart met de borstvoeding, 
• je last hebt van een postnatale depressie,
• je heel erg vermoeid bent en je zelf er niet bovenop komt.

Wat kost een behandeling?

Prijzen voor een behandeling verschillen natuurlijk per behandelaar. Gemiddeld genomen kost een behandeling tussen de €50,- en €90,- per keer. De actuele tarieven vind je meestal op de website van de praktijk. En anders kan je even bellen om te informeren naar de tarieven.

Vergoeding zorgverzekering

In veel gevallen vergoed de zorgverzekeraar een behandeling geheel of gedeeltelijk. Meestal wordt het vergoed vanuit jouw aanvullende verzekering als de praktijk is aangesloten bij een beroepsvereniging. Check de voorwaarden van je eigen zorgverzekeraar, zodat je zeker weet welke kosten je zelf gaat maken.

Waar vind je een goede acupuncturist?

Via internet kan je in jouw omgeving vaak wel een geschikte acupuncturist vinden. Zorg er voor dat je er één kiest die gespecialiseerd is in zwangerschappen en vruchtbaarheid. Meestal kan je verloskundige of huisarts je ook wel doorverwijzen naar een geschikte behandelaar. Belangrijk voor vergoedingen door je zorgverzekeraar is dat de behandelaar is aangesloten bij een beroepsvereniging, zoals bij de NVA (Nederlandse Vereniging voor Acupunctuur) of de NAAV (Nederlandse Artsen Acupunctuur Vereniging).

Bronnen: acupuncturist, mundovroedvrouwen, acupunctuur

Het bericht Acupunctuur tijdens de zwangerschap verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat is strippen?

Als je gestript wordt dan gaat de verloskundige of jouw gynaecoloog met haar vingers via jouw vagina naar binnen. Met haar vinger probeert ze de vliezen los te woelen van de baarmoedermond. Sommige vrouwen vinden strippen erg pijnlijk, terwijl anderen er nauwelijks wat van voelen. Dit is dus per persoon verschillend. Strippen kan je doen om de bevalling op te wekken. Het is een vorm van inleiden. Normaal gesproken komen de vliezen vanzelf los zodra jouw kindje klaar is om op de wereld te komen. Vind jij de zwangerschap te lang duren of zijn er bepaalde redenen die het nodig maken dat de baby geboren wordt? Dan kan je ervoor kiezen om je te laten strippen. Het strippen zelf duurt niet lang, meestal is het binnen een paar minuten klaar. Het kan bij jou thuis of in de verloskundigenpraktijk gedaan worden. 

Wanneer kan je gestript worden?

Als je langer dan 41 weken zwanger bent, kan de verloskundige vragen of ze jou mag strippen. Voordat ze jou überhaupt kan strippen moet de verloskundige eerst een inwendig onderzoek doen. Als je aan de volgende situaties voldoet, dan kan je gestript worden:

• Einde zwangerschap – Om te kunnen strippen moet je bij een eerste zwangerschap minimaal 41 weken zwanger zijn en graag willen bevallen. Bij een tweede bevalling kan de verloskundige bij 40 weken al een inwendig onderzoek bij jou doen om te beoordelen of je al gestript kan worden. 
• Indalen – De baby moet zijn ingedaald in het bekken. 
• Baarmoedermond rijp – Bij het inwendige onderzoek voelt de verloskundige of gynaecoloog met haar vingers via de vagina of de baarmoedermond al kort en zacht is. Als dat het geval is, dan is de baarmoedermond rijp en kan hij open gaan. Als de baarmoedermond nog stevig gesloten is en lang, dan is je baarmoedermond onrijp. In dat geval kan er nog niet gestript worden.
• Ontsluiting – Als de baarmoedermond rijp is, dan kunnen weeën ervoor zorgen dat er ontsluiting komt. De verloskundige voelt met haar vingers of jij ontsluiting hebt. Dit wordt toucheren genoemd en is dus niet hetzelfde als strippen. Als je geen ontsluiting hebt, dan kan er nog niet gestript worden. Heb jij 1 of 2 cm ontsluiting? Dan kan het strippen door gaan. Door het losmaken van de vliezen komen er prostaglandines vrij. Dat zijn hormonen die nodig zijn om de bevalling op gang te brengen. De baarmoedermond wordt zo sneller rijp, zodat je baby door het geboortekanaal kan gaan. Als alles goed gaat starten binnen 24 uur de weeën. Dit is echter geen garantie op de start van jouw bevalling, maar het kan wel. Als het geen nut heeft gehad, kan jij er in overleg met de verloskundige voor kiezen om ja nogmaals te laten strippen.

Voordelen van strippen

Als je langer dan 42 weken zwanger bent, kunnen er complicaties ontstaan. Onderstaande voordelen kunnen een reden zijn om rond de 41 weken toch op strippen over te gaan:

• Uit onderzoek is gebleken dat de placenta minder goed gaat werken na 42 weken zwangerschap waardoor je kleintje in gevaar komt. Dat is waarom verloskundigen actief proberen de bevalling in gang te zetten vanaf 41 weken (of 40 weken als je al eens eerder bent bevallen). Als je met 42 weken nog niet bent bevallen, dan wordt je namelijk doorverwezen naar de gynaecoloog om je kunstmatig in te leiden met weeënopwekkers. Hierdoor krijg je heftigere weeën dan als de bevalling uit zichzelf start. Voordat je moet worden ingeleid kan je ervoor kiezen om je te laten strippen. Als dit niet lukt, dan kan je er altijd nog voor kiezen om je in te laten leiden.
• De kans op een keizersnede neemt toe na 41 weken zwangerschap.
• De effectiviteit van strippen is bewezen. De kans op weeën na het strippen is ongeveer 40-50%. Je moet dan wel binnen 24 uur na het strippen weeën krijgen, anders betekent het dat de bevalling op een natuurlijke manier op gang is gekomen. Die kans is rondom die periode natuurlijk sowieso al groot.
• Strippen is veilig voor jou en je baby.
• Als de weeën starten na het strippen, dan kan je bij je eigen verloskundige bevallen. Dat kan thuis of in het ziekenhuis, net wat jij fijn vindt.

Nadelen van strippen

Als je je vliezen wilt laten losmaken, gaat dit gepaard met nadelen. Logisch, want je grijpt in, in het natuurlijke bevallingsproces. Je helpt moeder natuur een handje. We zetten de nadelen hier voor jou op een rijtje:

• Strippen helpt niet altijd om de bevalling op gang te brengen, zodat je weeën alsnog niet beginnen. Beval je na 42 weken zwangerschap, dan wordt je doorverwezen naar het ziekenhuis en gaat de gynaecoloog de verdere controles doen. De risico’s voor jou en je kleintje worden dan groter.
• Strippen kan pijnlijk zijn voor sommige vrouwen. Dat is natuurlijk bij iedere vrouw anders. Iedereen heeft een andere pijngrens. Ook hangt het ervan af hoe rijp jouw baarmoedermond al is. Als de verloskundige makkelijk bij de vliezen kan is de kans op pijn een stuk kleiner. Veel vrouwen vinden strippen in ieder geval geen fijn gevoel.
• Je kindje kan zelf niet meer aangeven wanneer hij klaar is om op de wereld te komen, omdat je door het strippen bepaald wanneer de baby geboren ‘moet’ worden. Ervan uitgaande dat strippen lukt.
• Je kan nadien buikkrampen krijgen, bloed verliezen of harde buiken krijgen. Met als gevolg een slechte nachtrust. De garantie op de start van de bevalling heb je niet, maar een vermoeiende, slopende aanloop wel.

Het is belangrijk om zelf kritisch te blijven als de verloskundige vraagt of ze jou mag strippen. Het lijkt heel normaal, maar het blijft ingrijpen. Stel vragen: is er haast om nu te bevallen? Of is er nog ruimte om (een paar dagen) rustig af te wachten? Wil de verloskundige dit graag? Of is er sprake van urgentie? Maak een bewuste keuze over het wel of niet strippen en overweeg wat het beste past bij jouw persoonlijke situatie.

Bronnen: thuisarts, deverloskundige, verloskundigepraktijkhellevoetsluis

Het bericht Strippen: wat is het en wanneer kan je dat laten doen? verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat is oxytocine?

Het woord komt uit het Grieks en betekent letterlijk ‘snelle geboorte’. Dit geeft al aan hoe belangrijk het hormoon is voor de bevalling. Oxytocine is eigenlijk een neuropeptide. Neuropeptiden zorgen voor het goed functioneren van het zenuwstelsel. Oxytocine werkt zowel als hormoon als, als neurotransmitter. Neurotransmitters hebben ook een belangrijke rol: ze zorgen ervoor dat de hersencellen met elkaar kunnen communiceren. Het hormoon wordt in de hypothalamus aangemaakt. Daarna komt het via de hypofyse terecht in het zenuwstelsel en de bloedbaan. Eenmaal hier aangekomen kan het zijn belangrijke werk doen. 

Oxytocine is belangrijk voor iedereen. Het is de tegenhanger van het stresshormoon cortisol. De aanmaak ervan verlaagt dan ook de aanmaak van cortisol. Zodra het oxytocinegehalte in je bloed hoger wordt, gaat de hoeveelheid cortisol naar beneden. Deze combinatie zorgt ervoor dat je minder angstig wordt en meer zoekt naar sociale interactie. Er komt meer van vrij zodra er sociaal of fysiek contact is. Daarmee kan het vriendschappen versterken en een vrolijker en rustiger gevoel geven. Het hormoon komt ook vrij bij een orgasme, en kan deze ook versterken. Er zijn ook onderzoeken die een donkere kant van oxytocine laten zien. Uit deze onderzoeken blijkt dat een te hoog gehalte aan oxytocine kan leiden tot symptomen als angsten en vervelende gevoelens. 

De rol van het knuffelhormoon bij de bevruchting en de bevalling

Oxytocine is vooral belangrijk aan het begin en het einde van de zwangerschap. Je hebt hierboven al gelezen dat het hormoon vrijkomt bij een orgasme. Door het orgasme maak je weer meer oxytocine aan, wat ertoe leidt dat de spermacellen makkelijker naar de baarmoeder worden vervoerd.

Tijdens de eerste twee trimesters van de zwangerschap heeft het hormoon progesteron de overhand. Dit hormoon remt de aanmaak van oxytocine af. In het laatste trimester van de zwangerschap wordt de rol van oxytocine opnieuw belangrijk. Een bevalling kan pas natuurlijk op gang komen als er oxytocine vrij komt. Deze zorgt namelijk voor het opwekken van de weeën. Gedurende de hele bevalling blijft het lichaam het hormoon aanmaken. De druk van het hoofdje van de baby op de baarmoederhals zorgt voor extra oxytocine, en met het naderen van de geboorte neemt de hoeveelheid alleen maar toe. Hoe meer oxytocine in het bloed, hoe heviger de weeën. Daarnaast zorgt het er ook nog voor dat het lichaam ook endorfines aanmaakt. Dit hormoon is een natuurlijke pijnstiller en daarmee tijdens de bevalling ook onmisbaar. Als het lichaam tijdens de bevalling geen of te weinig oxytocine aanmaakt, kunnen artsen ervoor kiezen om via een infuus kunstmatig oxytocine in te brengen. Soms wordt gekozen om de bevalling in te leiden.

Het hormoon is ook verantwoordelijk voor het makkelijker loslaten van de placenta. Als dit eenmaal gebeurt is, is de taak van oxytocine nog lang niet volbracht. Het is namelijk ook voor de borstvoeding en zelfs daarna een belangrijk hormoon.  

De rol van oxytocine bij borstvoeding

De werking van oxytocine houdt niet op bij de bevalling. Ook bij het geven van borstvoeding speelt dit hormoon een belangrijke rol. Zo zorgt oxytocine voor het toeschietreflex, wat ontstaat zodra de baby aan de borst begint te zuigen. De zenuwen in de huid van de moeder geven een signaal af aan de hersenen, waarna het lichaam oxytocine begint aan te maken. Door afgifte van dit hormoon trekken spiercellen rondom de melkkliertjes en melkkanalen zich samen. Hierdoor komt de melk via de melkkanalen uit bij de tepel. Soms kan het toeschietreflex zelfs al eerder ontstaan, bijvoorbeeld als een baby begint te huilen. De hersenen registreren dan nog voor de baby de huid raakt dat er melk aangemaakt moet worden. En zorgt oxytocine weer voor een toeschietreflex. 

Een blijvende hormoonverandering

Ook na het bevallen en voeden van je kindje, blijven de oxytocine levels van een moeder hoger dan die van niet-moeders. Dit is een hormoonverandering die blijvend is. Het zorgt er onder andere voor dat je als moeder zorgzamer bent en dat je gevoeliger bent voor geluiden. Dit is ook bevorderlijk voor de hechting tussen moeder en kind. 

Bronnen: zwangerschapsloket, energieke vrouwen academie, de hormoonfactor, scientas.nl

Het bericht Oxytocine: wat doet dit hormoon? verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat zit er in een kraampakket?

Wat er precies allemaal in een kraampakket zit hangt af van de zorgverzekeraar. Daarnaast zijn er tal van webshops die hun eigen variant van een kraampakket aanbieden. In de meeste kraampakketten zitten in ieder geval de volgende artikelen: 

• Matrasbeschermer – Een paar weken voor de bevalling kun je deze matrasbeschermer onder je laken plaatsen, voor het geval je vliezen breken. 
• Kraammatras – Dit is nog een extra dikke beschermer die je matras beschermt tijdens de bevalling.
• Onderleggers – Dit zijn wat kleinere vochtabsorberende matjes die tijdens en na de bevalling vaak door de verloskundige en/of kraamhulp worden gebruikt. 
• Flesje alcohol – Om bijvoorbeeld de thermometer te ontsmetten of bij eventuele wondjes.
• Watten – Ook in te zetten voor ontsmetting.
• Steriele gaasjes – In het geval van eventuele wondjes bij moeder of baby.
• Steriele navelklem of cordring – Een belangrijke tool waarmee je de navelstreng afklemt. De cordring is de moderne variant van de navelklem.
• Kraamverband – Heel groot en dik maandverband dat veel weg heeft van een luier. De meeste vrouwen hebben dit in de eerste dagen na de bevalling echt nodig omdat ze nog veel bloed en vocht verliezen. 
• Maandverband – Voor wanneer de ergste bloedingen voorbij zijn, en je met iets minder bescherming toe kan.
• Hechtpleister of tape – Om te gebruiken bij eventuele wondjes.
• Desinfecterende zeep of handgel – Voor iedereen die de eerste dagen na de geboorte in de buurt van de baby is.
• Zoogcompressen – Ronde, maandverbandachtige pads die je in je BH stopt, om het lekken van de borsten te voorkomen. De eerste dagen na de bevalling kan het zomaar eens kunnen dat de borstvoeding goed op gang komt en je bij elk huiltje van je baby begint te lekken. 
• Netbroekjes – Broekjes die je om je kraamverband heen aantrekt, zodat het verband beter blijft zitten. 

Verschillende kraampakketten.

Vooral bij een thuisbevalling is het hebben van een kraampakket natuurlijk essentieel. Het is dan ook van groot belang om alle noodzakelijke spullen ruim voor de bevalling in huis te hebben. Ook als je een ziekenhuisbevalling in de planning hebt is het kraampakket belangrijk. Je weet immers nooit hoe de bevalling eruit gaat zien en waar je daadwerkelijk zult bevallen. Bovendien zijn verschillende artikelen uit het pakket juist na de bevalling essentieel.

Je kunt bij je verzekering een kraampakket aanvragen als je zwanger bent. Heb je een basisverzekering, dan wordt dit pakket niet vergoed. Vaak krijg je bij je eigen verzekering wel een korting aangeboden. De meeste aanvullende verzekeringen vergoeden het kraampakket wel. Zorg er wel voor dat je de zwangerschap op tijd doorgeeft aan je zorgverzekering, het liefst voor de vijfde maand van de zwangerschap. Daarnaast zijn er tal van andere websites die kraampakketten aanbieden, in allerlei varianten. Luxe varianten en varianten waar je extra materialen krijgt. 

Zelf een pakket samenstellen?

Bekijk zelf de verschillende pakketten maar eens. En bedenk daarbij ook dat je waarschijnlijk na de bevalling alsnog iemand voor je naar de drogist laat gaan; je zult altijd zien dat jij van een bepaald artikel juist extra nodig hebt, terwijl je andere artikelen niet aanraakt. Een normaal kraampakket met alle benodigde spullen kost ongeveer 30 euro. Je kunt natuurlijk ook gemakkelijk zelf een kraampakket samenstellen. Als je de lijst bij de hand hebt, kun je alles los kopen bij drogisterijen of webshops. Het kan maar zo zijn dat je op die manier een pakket samenstelt dat beter is afgesteld op jouw wensen!

Duurzame pakketten

Het gebruik van duurzame materialen wordt overal steeds belangrijker en daarmee ook gangbaarder. Zo ook in de kraamwereld. Er zijn op internet inmiddels verschillende aanbieders van duurzame pakketten, waar biologisch, herbruikbaar en fairtrade producten in zitten. Het ONVZ was in 2022 de eerste zorgverzekeraar die startte met het vergoeden van duurzame pakketten. In dit duurzame kraampakket zit onder andere een wasbare matrasbeschermer, biologisch maandverband en ook watten van biokatoen.

Inmiddels zijn er nog een paar zorgverzekeraars die jou als verzekerde de keuze geven tussen een duurzaam en een ‘standaard’ kraampakket. Als je aanvullend verzekerd bent kost een duurzaam pakket niet meer dan een gewoon pakket. 

Wat je overhoudt na de bevalling

Dan nog even dit… de meeste kraampakketten worden niet in zijn geheel opgebruikt. Vaak blijven er artikelen over, terwijl je van andere artikelen juist te weinig bleek te hebben gekregen. Dit is natuurlijk onvermijdelijk. Wat niet onvermijdelijk is, is het afval! Zo zijn er verschillende organisaties die overgebleven kraamartikelen inzamelen en doneren aan mensen die zich geen kraampakket kunnen permitteren. De grootste Nederlandse stichting is Baby Hope. Deze stichting zamelt kraammaterialen in voor projecten in Afrika, Zuid-Amerika en Oost-Europa.

Bronnen: Promovendum

Het bericht Alles wat je moet weten over het kraampakket verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wanneer start je met anticonceptie na de bevalling?

Hier is maar één goed antwoord mogelijk en dat is zodra je weer geslachtsgemeenschap hebt. Over het algemeen wordt er aangeraden om te wachten met geslachtsgemeenschap tot zes weken na de bevalling. Dit is een richtlijn en heel erg persoonsgebonden. Het belangrijkste is dat de wond waar de placenta aan de baarmoeder vast zat weer genezen is. Dit om infecties te voorkomen. Bij de ene vrouw geneest deze wond een stuk sneller dan bij de andere. Met name de hoeveelheid bloedverlies zal je laten zien of de wond al genezen is. Waarschijnlijk staat je hoofd toch nog niet naar geslachtsgemeenschap op het moment dat je nog hevig vloeit. 

Kun je zwanger worden als je borstvoeding geeft?

De natuur helpt ons gelukkig een handje bij het niet direct zwanger worden na de bevalling wanneer je borstvoeding geeft. Als je volledige borstvoeding geeft, en dus geen flesvoeding erbij, duurt het vaak langer voordat je weer ongesteld wordt. In sommige gevallen kan dit wel een jaar tot anderhalf jaar duren, afhankelijk van de intensiteit van de borstvoeding. De kans om zwanger te worden wanneer je borstvoeding geeft is dus kleiner maar er bestaat zeker nog wel een kans. Dit komt simpelweg omdat iedere vrouw anders is. Gebruik dus wel anticonceptie als je borstvoeding geeft en niet zwanger wilt worden. In de volgende alinea lees je welke vorm van anticonceptie geschikt is als je borstvoeding geeft. 

Welke vorm van anticonceptie is geschikt als je borstvoeding geeft?

Sowieso zijn alle vormen van anticonceptie die geen hormonen bevatten geschikt als anticonceptie tijdens de borstvoeding. Anticonceptie op basis van hormonen kan meestal gebruikt worden mits het hormoon oestrogeen niet aanwezig is. Het is belangrijk om altijd met je arts te overleggen of de vorm van anticonceptie die jouw voorkeur heeft, geschikt is in combinatie met borstvoeding. In de rest van dit artikel lees je meer over de soorten anticonceptie en de keuzes die je kunt maken wanneer je borstvoeding geeft. 

Welke anticonceptie is kun je gebruiken na een bevalling?

In principe zijn alle vormen van anticonceptie geschikt nadat je bevallen bent afhankelijk van of je wel of geen borstvoeding geeft. Anticonceptie is een persoonlijke keuze en niet iedere vorm werkt voor iedereen. Sommige vrouwen zijn pilmoe en willen eigenlijk helemaal geen extra hormonen meer in hun lijf. Daarom hebben we hieronder de verschillende vormen van anticonceptie uiteengezet. misschien zitten er opties tussen die je zelf nog niet overwogen had. Want ook de wereld van anticonceptie staat niet stil. Met nieuwe inzichten en ontwikkelingen komen er ook nieuwe mogelijkheden of worden meer traditionele vormen van anticonceptie tegen het licht gehouden. 

Anticonceptie na de bevalling zonder hormonen

Er zijn verschillende vormen van anticonceptie waarbij geen hormonen gebruikt worden. Veel vrouwen hebben na een zwangerschap de voorkeur voor deze vorm van anticonceptie omdat ze bijvoorbeeld weer zwanger willen worden en je dan niet hoeft te wachten totdat alle hormonen uit je lijf zijn. 

• Het mannencondoom – De meest bekende vorm van anticonceptie is het mannencondoom. Het condoom is, mits op de juiste manier gebruikt, een betrouwbare vorm van anticonceptie en beschermd naast een zwangerschap ook tegen geslachtsziekten. 
• Het vrouwencondoom – Het vrouwencondoom breng je bij jezelf in en heeft twee ringen met daartussen latex. Dit is hetzelfde materiaal dat bij een mannencondoom gebruikt wordt. De betrouwbaarheid is iets minder dan bij een mannencondoom omdat het in- en uitbrengen iets gecompliceerder is. 
• Pessarium – Een pessarium is een flexibel kapje gemaakt van siliconen. Dit kapje kun je tot twee uur voor de seks inbrengen. Het dekt de baarmoedermond af waardoor er geen sperma doorheen kan komen. Voordeel is dat je de seks niet hoeft te onderbreken door een condoom om te doen. Nadeel is dat de betrouwbaarheid valt en staat met het juiste gebruik van het pessarium. 
• Koperspiraal – Dit spiraal bevat geen hormonen en wordt net als een hormoonhoudend spiraal door een arts in de baarmoeder geplaatst. De voordelen zijn dat een koperspiraal vijf jaar kan blijven zitten, je natuurlijke cyclus niet wordt verstoord en je er verder niet over na hoeft te denken. 

Anticonceptie na de bevalling op basis van hormonen

Veel vormen van anticonceptie zijn op basis van hormonen maar verschillen in de manier waarop ze je lichaam binnen komen. 

• De anticonceptiepil – Er zijn verschillende soorten anticonceptiepillen; de eenfasepil, de meerfasepil en de minipil. Welke hormonen de pil bevat, bepaalt onder welk soort anticonceptiepil hij valt. De anticonceptiepil neem je dagelijks oraal in en is, mits je hem iedere dag slikt, heel betrouwbaar. De minipil, die je slikt zonder een stopweek, bevat geen oestrogeen waardoor je hem ook kunt gebruiken als je borstvoeding geeft. 
• Hormoonspiraal – Doordat een hormoonspiraal ook hormonen afscheidt, is deze vorm van anticonceptie heel betrouwbaar. Er zit geen oestrogeen in dit spiraal en dus kun je hem ook tijdens borstvoeding gebruiken. 
• Prikpil – De prikpil is een injectie met hormonen die iedere drie maanden door een arts gegeven moet worden. Het voordeel is dat je er zelf niet dagelijks, zoals bij de pil aan hoeft te denken. De prikpil bevat geen oestrogeen.
• Anticonceptiestaafje – Dit staafje van een paar centimeter lang wordt onder de huid van de binnenkant van je bovenarm ingebracht. Het staafje scheidt hormonen uit die voorkomen dat je zwanger wordt. Het staafje bevat geen oestrogeen en is dus veilig te gebruiken tijdens het geven van borstvoeding. Het staafje kan drie jaar blijven zitten. 
• Anticonceptiepleister – Net als de pil gebruik je deze pleister drie weken waarna je een stopweek hebt. Wel moet je iedere week een nieuwe pleister opplakken. In de pleister zitten twee soorten hormonen waaronder oestrogeen. Deze vorm is dus niet geschikt om tijdens de borstvoeding te gebruiken.
• Anticonceptiering – Lange tijd is de nuvaring een populaire vorm van anticonceptie geweest omdat het verhoudingsgewijs een kleine constante hoeveelheid hormonen afstoot op de plek waar het nodig is. De nuvaring houdt je drie weken in waarna je hem een week eruit haalt. Vervolgens start je weer met een nieuwe ring. De ring bevat twee soorten hormonen waaronder oestrogeen. De ring kan dus niet gebruikt worden als je borstvoeding geeft. 

Natuurlijk anticonceptie na de bevalling

• Temperatuur meten – Met computertjes zoals Daisy en de Ladycomp kun je heel nauwkeurig meten wanneer je vruchtbare dagen zijn. Door de enorme database ingebouwd in deze computers is de betrouwbaarheid hoog. Deze betrouwbaarheid geldt wel alleen als je iedere dag rond hetzelfde tijdstip je temperatuur opmeet met zo’n computer.
• Menstruatiekalender – Via verschillende apps kun je je menstruatie bijhouden. Deze apps geven vaak automatisch je vruchtbare dagen aan. Let op dat dit altijd een indicatie is en niet exact de werkelijkheid. Deze vorm van anticonceptie is hierdoor niet zo betrouwbaar. 
• Terugtrekken – Ofwel voor het zingen de kerk uit. Hoewel deze methode niet betrouwbaar is, gebeurd het nog wel veel. Dit betekent dat de man voordat hij een zaadlozing heeft zijn penis uit de vagina haalt. Het grote risico is dat een man wel al voorvocht heeft verloren en hier kunnen ook spermacellen inzitten. 

Bronnen: Anticonceptie.nl, Thuisarts.nl, deverloskundige.nl, seksualiteit.nl   

Het bericht Anticonceptie na de bevalling verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wanneer mag je veilig thuis bevallen?

Niet iedere zwangerschap is geschikt voor een thuisbevalling. De gynaecoloog of verloskundige geeft hier een advies over. Er zijn omstandigheden waarin de experts adviseren om in het ziekenhuis te bevallen. Voorbeelden hiervan zijn onder andere:

• Als er bij voorgaande zwangerschappen complicaties waren, of een kindje via een keizersnede ter wereld is gebracht. 
• Als de baby vóór de 37e week van de zwangerschap wordt geboren of juist lang op zich laat wachten (vanaf 42 weken).
• Als je zwanger bent van een meerling, als de baby in stuitligging ligt of als de baby erg groot lijkt te zijn. 
• Als je vanwege je eigen gezondheid, bijvoorbeeld door epilepsie of suikerziekte, een verhoogd risico hebt.
• Als je tijdens de zwangerschap problemen zoals zwangerschapsdiabetes, HELLP syndroom, bloedverlies of een hoge bloeddruk hebt. 
• Soms krijg je pas als de bevalling is begonnen een medische indicatie. Dan adviseert de verloskundige alsnog om in het ziekenhuis te bevallen. Voorbeelden hiervan zijn meconium in het vruchtwater, of als de vliezen langer dan 24 uur gebroken zijn zonder dat de bevalling is begonnen.

Mocht je als aanstaande moeder tot de groep van de zogeheten laag-risico zwangerschappen behoren, dan kun je helemaal zelf beslissen. 

Hoe veilig is een thuisbevalling eigenlijk? 

Waarschijnlijk is de grootste zorg voor zowel aanstaande vaders als moeders de veiligheid en de risico’s van de bevalling. Dit is dan ook een belangrijk punt van overweging om wel of niet thuis te bevallen. Veel ouders kiezen het ‘zekere voor het onzekere’, waarmee ze dan meestal het ziekenhuis bedoelen. 

Het is echter al jaren geleden gebleken dat je, mits je geen medische indicatie hebt, even veilig thuis kan bevallen als in het ziekenhuis. Dit blijkt uit een grootschalig onderzoek van het AMC en VUmc. Ze onderzochten voor dit onderzoek 80.000 bevallingen. Hier is het volgende artikel over geschreven; ‘Bevallen is thuis en in ziekenhuis even veilig’.  

Cijfers en feiten 

Hoewel Nederland in vergelijking met de meeste andere landen een hoog cijfer thuisbevallingen heeft, neemt de hoeveelheid toch al jaren gestaag af. Zo beviel in 1953 nog 78% van de vrouwen thuis. In 2007 was dat nog maar 21,5%, en op dit moment is het aantal nog verder gezakt naar 13%. Toch wordt de thuisbevalling de laatste jaren wel weer iets populairder. En niet alleen de thuisbevalling wint aan populariteit, er is ook steeds meer interesse in de natuurlijke bevalling, het gebruik maken van doula’s en de badbevalling. 

Tevredenheid 

Uit onderzoek blijkt verder dat meer vrouwen positief terugkijken op een thuisbevalling. TNO Kwaliteit van Leven heeft hier een onderzoek naar gedaan. Uit de resultaten blijkt dat 17% van de vrouwen die in het ziekenhuis zijn bevallen na drie jaar niet blij zijn met het verloop van de bevalling. Vrouwen die thuis zijn bevallen zijn slechts in 4% van de gevallen ontevreden over de bevalling.  

Ingrepen

Verder komen er in Nederland veel medische ingrepen voor tijdens zwangerschappen. Zo is bij 41,3% van de geboren kinderen de bevalling ingeleid. In 2003 beviel 5% van de vrouwen met een ruggenprik. In 2016 was dit aantal al opgelopen tot 22%. Op dit moment komt 13% van de baby’s ter wereld met behulp van een vacuüm- of tangverlossing. Dertig jaar geleden werd slechts vijf procent van de baby’s geboren door middel van een keizersnede. Dit is inmiddels opgelopen tot meer dan 16%. 

Voordelen van een thuisbevalling

• Een thuisbevalling verkleint de kans op interventies. In het ziekenhuis grijpen gynaecologen eerder in met bijvoorbeeld weeënopwekkers of een ruggenprik. Ook als het achteraf niet nodig blijkt te zijn. Juist kleine ingrepen als deze kunnen zorgen voor verdere complicaties.
• Je kon hierboven al lezen dat een thuisbevalling net zo veilig is als een ziekenhuisbevalling.
• Een bekend en belangrijk voordeel is natuurlijk dat je kunt bevallen in je eigen vertrouwde, huiselijke omgeving. Je hebt zo als aanstaande ouder veel meer inbreng in hoe je wil dat je bevalling eruit gaat zien. 
• Volgens Myrte Korteweg, schrijver van de Vrije Geboorte, doen bevalhormonen beter hun werk in een vertrouwde omgeving. Volgens haar heeft een barende vrouw stilte, privacy en een niet al te verlichte omgeving nodig. 
• Je kunt eventuele andere kinderen gemakkelijker betrekken bij het bevallingsproces. Zo kun je ze lekker laten slapen en ze wakker maken op het moment van de bevalling of net erna, precies wat je zelf wilt. 
• Als de bevalling eenmaal begonnen is, hoef je niet meer ergens anders naartoe vervoerd te worden. Je kunt gewoon in je eigen bubbel blijven en de plekken opzoeken waar je het meest comfortabel bent. 
• In het ziekenhuis kom je makkelijker in aanraking met schadelijke bacteriën. Hiervoor hoef je thuis niet bang te zijn! 
• Een bevalling kán best even duren. Het is fijn dat je thuis alles tot je beschikking hebt, qua eten en drinken bijvoorbeeld. Of die ene fijne stoel of dat warme bad.
• Na de bevalling, als je uitgeput bent en lekker bij wilt komen, kun je gelijk thuis douchen en slapen in je eigen bed.
• Het is bovendien gebleken dat thuis bevallen net zo duur is als in het ziekenhuis bevallen.

Nadelen van een thuisbevalling

• Als je bang bent om thuis te bevallen kan dit voor spanning zorgen. In dat geval maak je dezelfde bevalhormonen waar we het hierboven al over hadden juist níet aan als je thuis bevalt. 
• Medische hulp is thuis niet voor elke complicatie aanwezig.
• Een thuisbevalling kan minder veilig zijn als er geen juiste risicoselectie is gedaan. Dit betekent in de praktijk dat vrouwen thuis zouden kunnen bevallen die eigenlijk beter af zijn in het ziekenhuis. 
• Mochten er specialisten nodig zijn voor de bevalling of kort erna, kan deze hulp niet direct aan je bed staan.
• Je kunt geen medische pijnbestrijding krijgen zoals een ruggenprik of morfine. Als je deze halverwege de bevalling tóch nodig blijkt te hebben, moet je alsnog naar het ziekenhuis. Dit kan erg onprettig zijn.
• Het thuis bevallen vereist enige voorbereiding. Denk aan het bed op klossen zetten, zorgen voor voldoende schone lakens en handdoeken et cetera.
• Sommige mensen hebben moeite met de ‘zooi’ die een thuisbevalling met zich meebrengt. Ze vinden een bevalling in het ziekenhuis gemakkelijker.  

Ook met alle feiten op een rijtje en alle voor- en nadelen onder elkaar blijft het een lastige beslissing. Het is goed om je te beseffen dat er geen goede of foute keuze is! Het belangrijkst is dat je bewust nadenkt over wat je wel en niet wilt. En als je dit goed met je partner en vakspecialisten bespreekt, kun je het eigenlijk niet verkeerd doen. 

Het bericht Wel of geen thuisbevalling: wat zijn de voors en tegens? verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Wat is de placenta?

De placenta ontstaat op het moment dat je zwanger bent. Het is een orgaan dat ervoor zorgt dat je baby bloed en voedingsstoffen krijgt. Hiervan groeit je baby. Dit gebeurd via bloedvaten die via de navel aan je baby verbonden zijn. Dit is de navelstreng. De placenta zit vast aan de baarmoederwand. De placenta bestaat uit twee delen. De ‘moederkant’ voorziet de baby van zuurstof en voedingsstoffen. Naar de ‘kinderkant’ lopen de afvalstoffen van de baby. De bloedstromen van moeder en kind zijn gescheiden. 

De placenta eten is populair

Het lijkt steeds populairder te worden om na de geboorte de placenta niet direct weg te gooien, maar om er iets mee te doen. Hierbij kun je denken aan een Lotusbevalling waarbij de placenta verbonden blijft aan de baby totdat deze er zelf afvalt, maar je kunt de placenta ook gebruiken als voedingsstof voor je eigen lijf. Er is een groeiend aantal beroemdheden dat hierover bericht op social media. Hierdoor zijn er steeds meer vrouwen die kijken naar de mogelijkheden om zelf ook iets met de placenta te doen. 

Wetenschappelijk onderzoek

Vooropgesteld is dat er nog geen wetenschappelijk onderzoek is geweest dat aantoont dat het eten van de placenta na de bevalling gezondheidsvoordelen heeft. Wel geven vrouwen aan die de placenta gegeten hebben, dat ze een positief effect hebben ervaren. Het gezegde baat het niet, dan schaadt het niet is hier dan ook van toepassing. Het is echter wel ontzettend belangrijk dat je de placenta op de juiste manier bewaard en bereid. Doe je dit niet, dan loop je kans om ziek te worden. Verderop in het artikel lees je op welke manieren je de placenta kunt bereiden en eten.

De voordelen van het eten van de placenta

• Voedingsstoffen – Je kunt je voorstellen dat er in de placenta veel voedingsstoffen zitten. Het is natuurlijk ook de voedingsbodem voor jullie baby geweest. Denk bij deze voedingsstoffen aan:
  • Vitamine E
  • Vitamine B6
  • IJzer
  • Stamcellen
  • Oxytocine
  • Prolactine
  • Corticotropine-releasing hormoon

• Gelijkmatige energie – Vrouwen ervaren geen energie dip na de bevalling.
• Betere weerstand.
• Minder pijn na de bevalling.
• Minder kraamtranen – vrouwen zijn emotioneel stabieler.
• Je hormoonhuishouding is meer in balans. 
• Borstvoeding – De borstvoeding komt makkelijker en sneller op gang.
• Post partum depressie – er is minder kan op een depressie na de zwangerschap.
• Minder bloedverlies na de bevalling.
• De baarmoeder krimpt sneller terug naar de oude vorm.

De placenta bewaren

Als je na de geboorte de placenta wilt eten, in welke vorm dan ook, is het goed om hem op de juiste manier te bewaren. Omdat de placenta na de geboorte een dood stuk vlees is, net als een biefstuk, is het belangrijk dat je hem gekoeld bewaard. Het best doe je dit binnen vier uur na de bevalling. Je kunt de placenta in een goed afsluitbare bak in een goed gekoelde koelkast bewaren. Beval je in het ziekenhuis en wil je de placenta graag bewaren? Dan is het goed om dit op te nemen in je geboorteplan zodat het medisch personeel hier rekening mee kan houden.

3 manieren om de placenta te eten

Er zijn verschillende manieren om de placenta op te eten. In de Chinese geneeskunde is het heel normaal om zalfjes en pillen van de placenta te maken. Ook dieren eten vaak de placenta na de geboorte meteen op. Natuurlijk kun je de placenta zelf bereiden, maar het inschakelen van een placentaspecialist is misschien de beste optie. Zij kan je vertellen wat er allemaal mogelijk is en de placenta op de juiste manier voor jou bereiden. 

• Smoothie – Een smoothie maken van stukjes placenta klinkt voor de meeste vrouwen nog wel te doen. Je kunt hiervoor de placenta het best (laten) stomen en hier kleine blokjes van snijden. Van deze blokjes doe je er vervolgens een paar in je favoriete smoothie. Denk aan bevroren fruit, yoghurt of kokosmelk, noten en zaden. 
• Bakken of braden – Je kunt stukjes van de placenta prima bakken of braden. Als je de placenta wokt en er wat groenten bij doet, smaakt het echt lekker! De smaak van placenta is te vergelijken met biefstuk en lever. 
• Capsuleren – Voor veel vrouwen is het capsuleren van de placenta de meest laagdrempelige manier om de placenta te eten. Een placentaspecialist droogt de placenta voor je waarna deze vervolgens vermalen wordt. Van het poeder worden capsules gemaakt. Je kunt de capsules als supplement innemen in de periode na de bevalling, maar ook later wanneer de menstruatie bijvoorbeeld weer op gang komt. In de vriezer kun je de capsules maar liefst twee jaar bewaren!

In deze video is presentatrice Laura Verster op bezoek bij een placentaspecialist waarin goed wordt uitgelegd hoe je een placenta kunt eten. 

4 redenen om de placenta niet te eten

Er zijn situaties waarin het niet verstandig is om de placenta na de geboorte op te eten. Wees je bewust van deze risico’s want niet iedere placenta is geschikt voor consumptie. Laat je daarom altijd door een specialist adviseren. In onderstaande gevallen wordt het afgeraden om de placenta op te eten:

• GBS-infectie – Als tijdens de bevalling een streptokokken bacterie is vastgesteld bij de moeder of de baby, kun je de placenta niet meer eten.
• Medicatie, roken of drugs – Als de moeder tijdens de zwangerschap medicatie gebruikt heeft, gerookt heeft, of drugs gebruikt heeft, kun je de placenta niet eten.
• Onvoldoende gekoeld – Als de placenta na de bevalling niet binnen vier uur gekoeld is, of te lang in de koelkast gelegen heeft (langer dan 72 uur), kan de placenta niet meer opgegeten worden. 
• Afwijkingen – De verloskundige bekijkt de placenta na de bevalling altijd op afwijkingen. Soms is er verder onderzoek nodig. Indien dit het geval is, wordt de placenta meestal behandelt met chemicaliën. Vanzelfsprekend is opeten van de placenta dan ook geen optie meer. 

Als je baby niet vaginaal geboren is, maar via een keizersnede, kan de placenta gewoon gebruikt worden. Dit geldt ook wanneer je een ruggenprik hebt gehad of de baby in het vruchtwater heeft gepoept. 

Bronnen: Dalalou Natuurlijk, Scientias

Het bericht De placenta eten na de geboorte: voor- en nadelen verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

De vorming van meconium

Al wanneer de baby nog maar kort in de baarmoeder zit, begint hij met het oefenen met drinken. Dit doet hij door kleine beetjes vruchtwater in te slikken. Daarmee slikt hij ook afvalstoffen door, waaronder dode cellen, slijm, gal en darmsappen. Deze worden door het kleine lijfje gefilterd en komen terecht in het spijsverteringskanaal. Hier vormt zich meconium. Dit komt in hele kleine hoeveelheden weer terecht in het vruchtwater. Dit gebeurt al vanaf 10 weken zwangerschap. Gevaarlijk is dat niet; de baby drinkt het vruchtwater weer op, waarna het lichaam het water weer filtert en reinigt. Bovendien ontwikkelt de anusspier van de baby zich gedurende de zwangerschap zodanig dat hij steeds minder meconium uit zal poepen. Zo blijft het vruchtwater gedurende de hele zwangerschap gezond en veilig! 

Aan het einde van de zwangerschap is de baby volledig ontwikkeld en (bijna) klaar om geboren te worden. Tegen die tijd groeit de kans weer dat de baby in het vruchtwater poept. Als dit kort voor de bevalling gebeurt kan dit tot vervelende complicaties leiden. 

Poep in het vruchtwater

Het is helemaal niet ongebruikelijk dat baby´s voor de geboorte of tijdens de bevalling in het vruchtwater poepen. Dit is bij zeker één op de tien geboortes het geval. In de meeste gevallen heeft dit echter geen gevolgen. De baby krijgt in de buik nog zuurstof via de navelstreng. Op deze manier komt er geen meconium terecht in de longen. 

Er zijn verschillende redenen waarom baby´s in het vruchtwater poepen. Zo kan er stress bij de baby optreden door bijvoorbeeld de navelstreng die om het nekje van de baby gewikkeld zit. Meestal is de verklaring echter simpelweg dat de baby ´klaar´ is om geboren te worden. Zijn darmen zijn al zodanig actief en het lijfje klaar voor de echte wereld, dat ze zich al iets te vroeg van hun meconium ontdoen.  

Meconium in het vruchtwater zorgt pas voor problemen wanneer een baby voor of tijdens de bevalling last krijgt van zuurstoftekort, waardoor hij vruchtwater inslikt. Als de vliezen niet breken voor de bevalling begint is de kans groot dat je pas achteraf ziet dat er meconium in het vruchtwater zat. 

Breken de vliezen wél bij aanvang van de bevalling, zal de verloskundige vragen de kleur van het vruchtwater te controleren. Als deze niet helder is, maar een beetje groenig of bruinig, betekent dit dat de baby in het vruchtwater heeft gepoept. Omdat dit verhoogde risico´s met zich meebrengt is het voor artsen wel reden voor een ziekenhuisbevalling. 

Door middel van een CTG houden de artsen in het ziekenhuis de hartslag van de baby in de gaten. Zo kunnen ze eventueel zuurstoftekort eerder signaleren. Mocht de baby wél meconiumhoudend vruchtwater hebben gedronken dan kan hij na de bevalling direct aan de beademing.

In sommige gevallen kan de arts besluiten een amnio-infusie te doen. Hierbij wordt er door middel van een katheter een steriele vloeistof toegevoegd aan het vruchtwater. Dit verdunt de meconium en verkleint de kans op complicaties in het geval dat de baby vruchtwater in zou slikken. 

Meconium Aspiratie Syndroom

Het grootste risico bij meconium in het vruchtwater is een syndroom genaamd Meconium Aspiratie Syndroom (MAS). Het komt bijna nooit voor, slechts bij vijf procent van alle baby´s die in het vruchtwater poepen. Dit syndroom treedt op als het kindje meconiumhoudend vruchtwater in de longen krijgt. Omdat meconium zo dik en plakkerig is kan het de luchtwegen blokkeren. Hierdoor kunnen de longen uitzetten, scheuren of in elkaar klappen. Er bestaat ook een risico op ontstekingen.

MAS is slechts in heel weinig gevallen levensbedreigend. Het komt op verschillende manieren tot uiting, afhankelijk van hoeveel vruchtwater er in de longen terecht is gekomen. Niet elke vorm van MAS is even ernstig. Soms hoesten of kreunen baby´s slechts een beetje. Ook kunnen ze een blauwe kleur krijgen of een opgezwollen borst. In het ergste geval kan door zuurstoftekort hersenbeschadiging optreden. 

De behandeling van MAS hangt heel erg af van de situatie. Soms is het geven van zuurstof voldoende, terwijl in andere gevallen de longen van de baby uitgezogen moeten worden of zelfs aan de beademing moet. Meestal is de behandeling van MAS succesvol en herstellen baby´s weer volledig.

Het bericht Alles wat je wil weten over meconium verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.

Redenen voor het inleiden van de bevalling

Het inleiden ofwel opwekken van een bevalling zal gebeuren op een tijdstip dat de toestand van je kindje nog goed is en er verwacht wordt dat je baby een normale bevalling kan doorstaan. Veel voorkomende redenen om een bevalling in te leiden zijn;

• Zwangerschap van een meerling.
• Je bent meer dan 42 weken zwanger.
• Hoge bloeddruk en/of zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie en HELLP-syndroom).
• Je hebt zwangerschapsdiabetes.
• Groeivertraging bij je baby.
• Je vliezen zijn langer dan 24 uur gebroken en je bent tussen de 37 en 42 weken zwanger.
• De placenta werkt niet goed genoeg meer.

Onderzoek voor het inleiden van de bevalling

Je verloskundige verwijst je door naar een verloskundig team in het ziekenhuis, waar een verloskundige en gynaecoloog deel van uit maken. Soms is dit ook je eigen verloskundige. Je zal dus bevallen in het ziekenhuis met een medische indicatie. 

Vóór het inleiden van de bevalling doet men eerst een inwendig onderzoek. De baarmoedermond moet al een beetje open en verweekt zijn (rijp) voordat men besluit om in te leiden. Wanneer de baarmoedermond nog onrijp is, voelt deze lang en stevig aan. Men noemt dit een staande portio, dit is de medische term voor de baarmoedermond. Er is dan meestal nog geen ontsluiting. Als de baarmoeder rijp is, voelt deze korter en week aan. Men noemt dit een verstreken portio. Meestal is er dan wel al wat ontsluiting. In dit geval is het mogelijk om te gaan inleiden. 

Het inwendig onderzoek gebeurt meestal op de polikliniek. Je krijgt daar uitgebreide informatie wat je kunt verwachten over hoe een inleiding gedaan wordt en je krijgt meteen een afspraak voor de inleiding in dezelfde week. Als je twijfelt over het advies om in te leiden kun je dit bespreken met je verloskundige. Wanneer jullie er samen niet uit komen kan je een second opinion aanvragen in een ander ziekenhuis. 

Wat gebeurd er bij een niet verstreken baarmoedermond?

Wanneer je baarmoedermond nog niet rijp is, vindt ziekenhuisopname plaats, meestal dezelfde dag, soms de dag erna. Om de baarmoedermond rijp te maken, past men ‘primen’ toe. Dit is de Engelse term voor voorbereiden. Manieren hiervoor zijn;

• Je krijgt het medicijn misoprostol/cytotec, dit wordt ingebracht in de vagina ongeveer iedere 4 uur. Tot een maximum van 3x per dag. Voor- en na het inbrengen sluiten ze je aan op het CTG-apparaat. Je kunt ook tabletten slikken, de verloskundige beslist welke wijze het beste is voor jou. Wanneer bij het vaginaal onderzoek blijkt dat de baarmoedermond rijp genoeg is, zal de inleiding worden gestart.
• Er wordt een katheter in de baarmoedermond ingebracht. Aan de top van de katheter zit een klein ballonnetje, wat ze vullen met water, nadat het slangetje in de baarmoedermond zit. Je krijgt ontsluiting door de druk van het ballonnetje en vanuit de baarmoeder en de baarmoedermond komen dan ook natuurlijke hormonen vrij (prostaglandinen), die de rijping versnellen. De katheter brengt men in met behulp van een eendenbek. Ze laten de katheter 24 uur zitten en je kunt gewoon rondlopen en douchen. Men maakt van tevoren en na het weghalen van de katheter een CTG (hartfilmpje) van je baby. Wanneer de baarmoedermond erg onrijp is, moeten ze de behandeling herhalen, soms zelfs een paar dagen achter elkaar. 
• Je krijgt het medicijn Propess wat men hoog in de vagina bij de baarmoedermond inbrengt. In dit medicijn zitten hormonen, die een rol spelen bij het op gang komen van de bevalling.

Hoe kan je je voorbereiden?

Om jezelf zo goed mogelijk voor te bereiden op de inleiding en de bevalling kan je een rondleiding krijgen op de verloskamers in het ziekenhuis waar je zal gaan bevallen, mits er op dat moment voldoende personeel is. Je moet dezelfde spullen meenemen als bij een ‘normale’ bevalling. Kleding voor jezelf voor tijdens en na de bevalling, toiletspullen en babykleding. Neem wat mee ter tijdverdrijf en ontspanning. Het kan lang duren omdat er de eerste uren soms nog niet zoveel weeën zijn. Afleiding kan dan erg fijn zijn. 

Inleiden

Bij een inleiding worden meestal eerst je vliezen gebroken tijdens een inwendig onderzoekt. Dit wordt toucheren genoemd. Men brengt de weeën op gang middels medicatie (oxytocine) via het infuus. De dosering van de medicatie gaat in stappen omhoog, waardoor de weeën geleidelijk aan beginnen. 

Er wordt een CTG aangebracht, waarmee de conditie van je baby gecontroleerd wordt. Meestal is dit door middel van een band om je buik en soms wordt er een schedelelektrode vast gezet op het hoofd van je baby. Men registreert hiermee de harttonen van je baby en je weeën. Dit gebeurt door middel van een inwendig onderzoek, waarbij ook de vliezen gebroken worden. Je verloskundig zorgverlener kan ook een drukkatheter in de baarmoeder inbrengen om de sterkte van de weeën te meten. 

De bevalling

Het verloop van de bevalling, na het starten van de inleiding, is in principe hetzelfde als bij een bevalling die spontaan op gang komt. De geboorte van je baby vindt over het algemeen binnen 24 uur plaats na de start van de inleiding. De ontsluiting gaat sneller als de baarmoedermond rijper is en de bevalling van een volgend kind gaat meestal sneller dan die van de eerste. 

Wanneer er prostaglandinen gebruikt zijn bij de inleiding zijn er vaak eerst veel harde, pijnlijke buiken voordat de echte ontsluitingsweeën beginnen. Je kunt om pijnstilling vragen als de ontsluitingsweeën te pijnlijk zijn. Pijnstilling geeft men middels een injectie (pethidine). Je kunt ook een ruggenprik krijgen of een PCA pompje waarmee je jezelf via het infuus pijnmedicatie kunt toedienen. 

Risico’s 

Inleiden van de bevalling verloopt meestal zonder problemen. Wat wel voor kan komen is;

• Kunstverlossing of keizersnede. Dit komt vaker voor tijdens een inleiding dan bij een spontane bevalling. Het gebeurt alleen als het niet goed gaat met de baby of als de bevalling niet goed doorzet en er geen volledige ontsluiting wordt bereikt.
• Wanneer de baarmoedermond nog niet goed rijp is en men start met de inleiding, is er een grotere kans op een zeer langdurige bevalling. 
• Hyperstimulatie. Te veel weeën komen te snel achter elkaar. De baby kan zuurstofgebrek krijgen als het te lang duurt. De stand van de infuuspomp wordt dan verlaagd of de moeder krijgt medicatie welke de weeën remt.
• De navelstreng kan uitzakken langs het hoofd van de baby bij het breken van de vliezen als hij niet goed is ingedaald of bij een stuitligging langs het stuitje. Ook dan moet men een keizersnede doen.
• Bloedverlies na de bevalling. Veel bloedverlies na de bevalling komt vaker voor na een inleiding dan bij een gewone bevalling. Dit kan komen doordat de placenta vast blijft zitten, of dat de baarmoeder niet goed samentrekt nadat de placenta geboren is. Er kan medicatie gegeven worden om de baarmoeder te laten samentrekken, waardoor je minder last hebt van bloedverlies.
• Beschadiging door de drukkatheter. Als het slangetje niet goed terecht komt kan dit een beschadiging geven aan de placenta. 
• De schedelelektrode die aangebracht wordt bij een inleiding (of op de bil wanneer je baby in stuitligging ligt) kan een ontsteking veroorzaken. Dit is geen ernstig risico, maar wel vervelend voor je baby. 
• Bij langdurig gebroken vliezen is er een iets groter risico op een infectie van de placenta tijdens en na de bevalling. Dit risico hangt meer samen met de reden van de inleiding, dan met de inleiding zelf. 
• De baarmoeder kan scheuren tijdens een inleiding. Dit komt echter bijna nooit voor. 

Het advies is om alleen in te leiden in verband met een medische reden omdat uit onderzoek is gebleken dat je baby meer gezondheidsproblemen kan ervaren, wanneer hij is ingeleid zonder dat er noodzaak was voor een inleiding.

Alternatieven en ervaringen

Een alternatief om de bevalling op gang te brengen is strippen. De verloskundige maakt dan met de vingers de baarmoedermond los van de vliezen tijdens het toucheren. Dit kan pijnlijk zijn. Vaak treedt er bloedverlies op, maar dit kan geen kwaad. Strippen heeft weinig zin bij een onrijpe baarmoedermond. De kans dat de bevalling dan spontaan begint is klein. 

Veel moeders zoeken op het internet naar ervaringen van andere moeders over inleiden. Het inleiden kan bij iedereen echter anders verlopen. Bespreek je zorgen en twijfels altijd met je verloskundige die kan meestal het beste antwoord geven op je vragen. 

Bronnen: UMCG.nl, Isala.nl, Deverloskundige.nl

Het bericht Inleiden van de bevalling verscheen eerst op AllesOverKinderen.nl.