Ook interessant:
  • foetus ontwikkeling

    Ontwikkeling vrucht

    In negen maanden groeit een bevruchte eicel uit tot een heel mens. Dit is een prachtig maar zeer ingewikkeld proces. Hier kun je lezen hoe die ontwikkeling verloopt, van eicel tot embryo tot foetus tot voldragen kindje.

Meer over zwangerschap:

 

Zwangerschapsklachten en zwangerschapskwaaltjes

Tijdens de zwangerschap hebben veel vrouwen in meer of mindere mate last bepaalde kwaaltjes, zwangerschaps gerelateerde klachten of aandoeningen. Sommige als gevolg van de veranderende hormoonspiegel, andere door het toegenomen gewicht of de extra druk op het lijf.

Ga direct naar: misselijkheid | spataderen | maagzuur | zwangerschapsstrepen of striae | jeuk | harde buiken | pigmentvlekken | bandenpijn zwangerschapsischias | vaak plassen | bekkenpijn | vaginale afscheiding | bloedend tandvlees | urineverlies | duizeligheid | verstopping | vermoeidheid | aambeien | bloedarmoede | vocht vasthouden | zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsmisselijkheid

Tijdens de eerste maanden van de zwangerschap hebben veel vrouwen in meer of mindere mate last van ochtendmisselijkheid of van misselijkheid en/of braken gedurende de hele dag. Het begint meestal bij 6 weken en is op 8 a 9 weken zwangerschap op het hoogtepunt. Je kunt in die eerste weken soms wat afvallen. Daarna zakt de misselijkheid bij veel vrouwen weer af en is na 13 weken vaak helemaal weg. Helaas zijn er ook vrouwen die de hele zwangerschap last houden van extreme misselijkheid. Wanneer je helemaal niets kunt binnenhouden kan dit tot uitdroging leiden en erg gevaarlijk zijn. Neem dan altijd contact op met je verloskundige of huisarts.

Misselijkheid wordt veroorzaakt door het hormoon HCG. Soms worden bepaalde luchtjes opeens niet meer worden verdragen, zoals de geur van gebakken vlees of koffie. Zwangerschapsmisselijkheid wordt ook wel ochtendmisselijkheid genoemt, maar het kan ook op andere tijdstippen optreden.

In een later stadium van de zwangerschap kun je ook misselijk zijn. Dit komt meestal omdat je baby tegen je maag en darmen drukt. Hierdoor verandert de mobiliteit van je darmen. Voedsel kan langer in de darmen zitten waardoor ze meer voedingsstoffen opnemen.

Tips tegen misselijkheid in de zwangerschap

  • Drink en eet meteen iets bij het wakker worden, dus nog voor het opstaan. Een gesmeerd beschuitje op bed gebracht door je partner is fijn. Maar je kunt ook 's avonds alvast wat een cracker of rijstewafel klaarzetten.
  • Drink voldoende (water of thee, liever geen koffie of cola).
  • Vermijd vetrijk of gekruid eten. Kool is meestal ook geen goed idee.
  • Frisse buitenlucht kan helpen!
  • Eet en drink veel kleine maaltijden over de dag verspreid. Zo'n 7-8x per dag iets eten.
  • Als je echt niets kan binnenhouden ga langs je huisarts.

Brandend maagzuur

Vooral aan het einde van de zwangerschap, als de maag in de verdrukking komt door de groter wordende baarmoeder, kun je last krijgen van maagzuur. Dit geeft een brandend gevoel in de maag en zure oprispingen.

Tips bij brandend maagzuur

  • Gebruik geen koffie of koolzuurhoudende dranken of kauwgum. Door de extra lucht wordt de maag gevuld.
  • Let op met scherpe kruiden, koffie en sinaasappelsap. Deze kunnen de maag prikkelen.
  • Eet niet te vet. Vet blijft namelijk lang in de maag.
  • Rust even voor en na een maaltijd.
  • Ga goed rechtop zitten zodat de maag niet in de knel raakt.
  • Buk niet voorover maar zak door de knieën.
  • Zet eventueel het hoofdeinde van het bed iets hoger of leg een kussen onder het matras.
  • Eet rustig en kauw goed.
  • Probeer je maaltijden over de dag te verdelen, liever een paar keer per dag kleine hapjes dan een keer een grote maaltijd.
  • Vanillevla schijnt te helpen.

Als dit allemaal niet helpt helpen medicijnen (bijvoorbeeld Rennies) vaak wel goed. Overleg eerst even met je verloskundige.

Zwangerschapsischias

Pijn in de bil die uitstraalt tot in het been? Dit kan zwangerschapsischias zijn. Er komt extra spanning op de spieren in je rug en je billen nu je meer gewicht aan de voorkant hebt. Die spieren kunnen een zenuw afknellen wat deze pijn veroorzaakt.

Probeer je rug niet teveel te belasten en je spieren te ontspannen (let op met tillen en probeer op je zij te liggen bijvoorbeeld). Wissel rust af met bewegen.

Zwangerschapsdiabetes

Dit valt niet echt onder "kwaaltjes" maar is een serieuze aandoening die - meestal tussen de 24e en 28e week - tijdens de zwangerschap kan ontstaan. Zwangerschapssuiker is een milde vorm van suikerziekte die voorkomt bij 1 op de 50 vrouwen. Bij suikerziekte(diabetes) zit er te veel suiker in het bloed. Dit kan via de placenta bij de ongeboren baby komen en dat kan schadelijk zijn. Het lijdt tot een hoger geboortegewicht maar ook tot te lage bloedsuikerspiegels bij de baby na de geboorte.

Ben je moe, moet je vaak plassen, heb je veel dorst, dan kunnen dat symptomen zijn van zwangerschapsdiabetes (maar natuurlijk komt vermoeidheid en vaker plassen ook bij zwangere vrouwen voor die geen zwangerschapsdiabetes hebben). Ook teveel vruchtwater of een te grote baby kunnen wijzen op deze aandoening. De verloskundige kan een bloedtest afnemen om te kijken of er sprake is van diabetes.

Behandeling zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes is meestal goed te behandelen met een dieet en beweging. Soms moet er insuline worden gespoten. Dit in overleg met de huisarts die je zo nodig doorverwijst.

Harde buiken

Een 'harde buik' wordt veroorzaakt doordat de baarmoeder samentrekt. De baarmoeder is een holle spier en het samentrekken voelt net als (over)belasting van andere spieren. Na een drukke dag voel je je buik hard worden. Dit zal elke zwangere wel eens voelen, het is heel normaal en ongevaarlijk.

Tips tegen harde buiken

Neem voldoende rust. Als je er vaak last van hebt of in combinatie met andere klachten, neem dan contact op met je verloskundige.

Bandenpijn

Je baarmoeder is met banden aan je bekken verbonden. Doordat je baarmoeder groeit rekken deze banden verder uit. Dit veroorzaakt steken aan de zijkant van je buik richting de liezen. Sommige vrouwen schrikken van deze pijn, maar het is volkomen normaal. De pijn verdwijnt weer als je baarmoeder aan de nieuwe situatie gewend is. Je kunt er niet veel aan doen behalve proberen geen rare bewegingen te maken en te ontspannen als je er last van hebt.

Veel plassen

Hier kun je in het begin en het einde van je zwangerschap last van hebben. In het begin komt het door de hormonen, aan het einde van de zwangerschap drukt de groter geworden baarmoeder op de blaas. Ook hier is niet veel aan te doen. Let wel op, bij pijn in de onderbuik en branderig gevoel bij het plassen kan het zijn dat je een blaasontsteking hebt. Ga even langs je huisarts om dit te laten controleren.

Urineverlies

Het komt redelijk vaak voor aan het einde van de zwangerschap of vlak na de bevalling dat vrouwen geen perfecte controle meer over hun bekkenbodemspieren hebben (zwangerschapsincontinentie). Je kunt urine in kleine druppeltjes verliezen de hele dag door, of ineens een grotere hoeveelheid bij plotseling lachen of niezen (stressincontinentie). Er is tijdens de zwangerschap niet veel aan te doen. Gebruik inlegkruisjes of maandverband en probeer je bekkenbodemspier goed te oefenen. De klachten gaan meestal na de bevalling vanzelf weer over. Het is wel belangrijk is dat je na de bevalling je bekkenbodemspieren goed blijft oefenen.

Vaginale afscheiding

De afscheiding tijdens de zwangerschap is anders en vaak meer dan voorheen. Dit is heel normaal en kan geen kwaad. Er wordt meer slijm geproduceerd en de doorbloeding van de schedewand is beter. Onder invloed van de hormonen is de zuurgraad veranderd. Je bent daardoor wel gevoeliger voor infecties.

Tips bij vaginale afscheiding

Hygiëne! Houd de vagina goed schoon (niet met zeep!) en draag katoenen onderbroeken. Heb je last van jeuk of branderig gevoel bij het plassen of ruikt het erg vies, ga dan langs de huisarts. Misschien heb je een infectie.

Verstopping

Ook weer onder invloed van de zwangerschapshormonen (progesteron) worden de darmen lui. Dit kan problemen geven met de ontlasting en verstopping oftewel obstipatie tot gevolg hebben.

Tips:

  • Eet vezelrijk voedsel, dus volkoren producten (brood, pasta), veel groente en fruit, pruimen, dadels, vijgen , peulvruchten etcetera.
  • Veel drinken.
  • Veel bewegen.
  • Gebruik alleen laxeermiddelen op advies van de arts.

Aambeien

Aambeien zijn spataderen bij de anus. Je kunt kleine uitstulpingen voelen, jeuk en pijn. Er kan tijdens de ontlasting bloed meekomen. Aambeien worden veroorzaakt doordat de bloedvatwanden verslappen onder invloed van progesteron en door te hard persen op de ontlasting wanneer je last hebt van verstopping.

Tips bij aambeien

  • Zorg voor soepele ontlasting (zie onder kopje verstopping) en pers niet te hard mee.
  • Er zijn aambeienzalven verkrijgbaar bij drogist en apotheek.

Striae zwangerschapsstrepen

Zwangerschapsstrepen of striae zijn erfelijk en er is weinig aan te doen. De rode strepen op de huid worden veroorzaakt doordat het bindweefsel onder de huid niet (snel) genoeg mee rekt en gaat scheuren. Striae komt voor op billen, borsten, buik, benen: op plekken waar de huid wordt opgerekt.Tegen striae is niet veel te doen al zijn er wel wat middeltjes die je kunt smeren om de huid iets elastischer te maken. De strepen zullen vervagen na de zwangerschap maar waarschijnlijk nooit helemaal verdwijnen.

Jeuk

Waardoor jeuk wordt veroorzaakt is niet altijd duidelijk. Het kan komen door de striae, maar ook door (onschuldige) stoornissen aan lever en gal. het begint meestal op de buik en kan uitbreiden naar de rest van je lichaam.

Tips bij jeuk

  • Masseer de huid zachtjes met een menthol poeder of lotion.
  • Draag katoenen kleding.
  • Neem een wisselbad of koel met ijs.
  • Drink veel water om afvalstoffen af te voeren.
  • Probeer NIET krabben!

Vocht vasthouden

Dikke, gezwollen handen en voeten of gezicht zijn tekenen dat je lichaam te veel vocht vasthoudt. Tijdens de zwangerschap is het wel normaal om meer vocht dan anders vast te houden, soms wel 2 tot 3 liter meer! In principe kan dit geen kwaad maar het kan lastig zijn. Let wel op dat de bloeddruk normaal blijft.

Vocht vasthouden heeft niets te maken met eten en drinken. Minder drinken helpt dan ook zeker niet, integendeel. Door veel te drinken kan je lichaam het vocht beter afvoeren.

Tips bij vocht vasthouden

Drink genoeg, beweeg regelmatig en probeer je benen wat hoger te leggen als je zit of ligt.

Pigmentvlekken

Je kunt donkere vlekken in je gezicht (een zogenaamd "zwangerschapsmasker") en hals krijgen als je in de zon of onder de zonnebank komt. Dit als gevolg van de gewijzigde hormoonhuishouding tijdens de zwangerschap. Het kan geen kwaad, maar vind je het niet zo mooi, probeer ze dan te voorkomen want er is nu even niets aan te doen. Na de zwangerschap zullen ze langzaam weer verdwijnen. Ook kun je een zwangerschapsstreep op je buik krijgen, die van navel naar schaamhaar loopt.

Probeer zoveel mogelijk uit de zon te blijven of gebruik een zonnecreme met hoge beschermingsfactor om de pigmentvlekken te voorkomen.

Bekkenklachten

Bekkenklachten of pijn in de rug zijn typische zwangerschapsklachten. Andere benamingen voor bekkenpijn zijn bekkeninstabiliteit of symfysiolyse. De verbindingen in je bekken gaan in de zwangerschap langzaam wat verweken en het bekken wordt beweeglijker. Dit is nodig voor de bevalling maar kan tijdens de zwangerschap klachten geven van vermoeidheid en pijn rond het bekken. Veel vrouwen zijn bang dat de bevalling de klachten zullen verergeren, maar deze angst is onterecht.

De klachten varieren van pijn (laag) in de rug - ter hoogte van de kuiltjes- tot een beurs gevoel of pijn in het schaambot of pijn rond de stuit. De pijn kan uitstralen naar het bovenbeen, liezen, schede, billen of achterbeen. Kenmerkend is ook de "startpijn": als je bijvoorbeeld opstaat uit liggende houding is de pijn het ergst. Ben je eenmaal in beweging dan verminderen de klachten.

Tips bij bekkenklachten

  • Vind een balans tussen rust en beweging. Probeer het bekken niet te zwaar te belasten (niet te zwaar tillen en niet te lang staan bijvoorbeeld) maar houd de spieren op sterkte.
  • Slaap op je zij en leg daarbij een kussen tussen je knieën en enkels leggen.
  • Uit bed stappen gaat het makkelijkst als volgt: rol op je zij met je knieën tegen elkaar aan. Steek je voeten uit bed en duw jezelf met je armen op tot je zit. Vervolgens kun je opstaan.
  • Draag schoenen met lage hakken.
  • Let op je houding (rechte rug).
  • Gebruik een stevige bekkenband om de boel bij elkaar te houden.
  • Let op je houding:
    • Is je lichaamsgewicht goed verdeeld over benen en voeten?
    • Knieën los laten, bekkenbodemspieren licht aanspannen, dwarse buikspieren aanspannen, bekken kantelt naar achteren.
    • Schouders naar achteren en ontspannen, nek en hoofd rechtop ("touwtje aan je hoofd")
  • Heb je erg veel last, overleg met je verloskundige.

Bloedend tandvlees

In je zwangerschap moet je extra goed voor je tanden zorgen. Je speeksel bevat nu meer zuren en tast het tandglazuur aan. Bovendien kun je door de verslapping en verhoogde doorbloeding van het weefsel eerder last van bloedend tandvlees en ontstekingen hebben. Wees zorgvuldig met poetsen en flossen.

Spataderen

Spataderen, zie ook het hoofdstukje aambeien, worden veroorzaakt doordat de bloedvatwanden verslappen onder invloed van hormonen. Spataderen komen op de benen voor, soms ook op de schaamlippen.

Tips bij spataderen

  • Beweeg je benen zoveel mogelijk. Loop of als je zit draai rondjes met je voeten. Probeer lang zitten of staan te voorkomen.
  • Leg je benen niet over elkaar! Dan knel je de aderen af.
  • Leg je benen zoveel mogelijk omhoog. Dat is ook fijn tegen het vasthouden van vocht.
  • Heb je veel last dan kun je elastische steunkousen dragen.

Duizeligheid

Er zijn diverse mogelijke oorzaken van duizeligheid in de zwangerschap.

  • Lage bloeddruk. Als je zwanger bent kun je plotselinge bloeddrukdalingen hebben. Dit is verder niet erg.
  • Door de druk van de baarmoeder op je organen en je benen, kan het bloed moeilijker terugstromen.
  • Lage bloedsuikers. Eet regelmatig kleien hapjes gedurende de dag. Let op dat het niet om zwangerschapsdiabetes gaat.
  • Bloedarmoede. Je wordt hierop regelmatig gecontroleerd door je verloskundige.

Het vena-cava (holle ader) syndroom

Als je op je rug ligt kan de baarmoeder (die op het einde van de zwangerschap best zwaar geworden is) een ader afklemmen die zuurstofarmbloed vanuit je lichaam naar je hart pompt. Doordat zo te weinig zuurstofrijk bloed in de bloedsomloop komt kun je je duizelig gaan voelen. Probeer dus zoveel mogelijk op je zij te gaan liggen als je hier last van hebt.

Vermoeidheid

Naast misselijkheid is de meest voorkomende klacht in de eerste paar maanden van de zwangerschap dat vrouwen zo ontzettend moe zijn. Maar ook de laatste periode van de zwangerschap, als je veel kilo's bent aangekomen en je je de hele dag met een dikke buik moet voortbewegen kunnen erg vermoeiend zijn.

Tips bij vermoeidheid

Is er geen sprake van bloedarmoede, dan is het advies vooral rustig aan te doen.

Bloedarmoede

De verschijnselen van anemie of bloedarmoede kunnen variëren van hoofdpijn tot bleek zien, duizeligheid, vermoeidheid, een slap gevoel of snel kortademig zijn. Omdat bloedarmoede vaak voorkomt tijdens de zwangerschap wordt je regelmatig door de verloskundige hierop gecontroleerd door middel van een vingerprik.

Wat te doen bij bloedarmoede

Gezonde voeding is belangrijk (al kun je er niet altijd bleodarmoede mee voorkomen of verhelpen). Eet vooral ijzerrijke producten zoals (volkoren) graanprodukten, vlees en vis (kabeljauw, haring en sardientjes), eieren, aardappelen en peulvruchten, groenten (spinazie, andijvie, broccoli, courgette) en bijvoorbeeld appelstroop of gedroogd fruit (abrikozen en vijgen) en noten. IJzer wordt beter opgenomen als je het combineert met vitamine C (grapefruitsap of sinaasappelsap).

Afhankelijk van de oorzaak van de bloedarmoede kan de verloskundige ook ijzertabletten (staalpillen) voorschrijven.