ADHD

AD(H)D staat (niet zoals mensen soms denken voor "alle dagen heel druk" maar) voor "Attention Deficit Hyperactivity Disorder". Het is een aandachtstekortstoornis, mensen met adhd hebben vaak problemen hun concentratie lang bij hetzelfde onderwerp te houden. Soms wordt de term ADD gebruikt voor de stoornis waarbij er geen sprake is van hyperactiviteit. Het is gebleken dat mensen die ADD of ADHD hebben ook echt een andere hersenwerking hebben dan andere mensen. Het is geen ziekte, het ligt niet aan de opvoeding, het is wel erfelijk in hoge mate.

Voordelen van ADHD

Soms lijkt het alsof ADD/ADHD een nare ziekte is. Het is voor een kind met concentratieproblemen en hyperactief/impulsief gedrag inderdaad niet altijd eenvoudig om goed mee te doen op school bijvoorbeeld, het schoolsysteem past slecht bij kinderen met dergelijke eigenschappen.

Aan de andere kant zijn eigenschappen als beschreven niet per definitie slecht. Is een kind hyperactief of heeft het veel energie? Je kunt zeggen dat een kind snel van het onderwerp afdwaalt, je kunt ook zeggen dat ze eerder verbanden zien die anderen niet zien en buiten de gebaande paden kunnen treden. Vaak zijn kinderen met ADD/ADHD heel nieuwsgierig in de wereld om hem heen, enorm creatief en erg gevoelig.

Edward M. Hallowel, kinderpsychiater/klinisch psycholoog èn zelf ADD-er beschrijft kinderen met adhd als hebbende een "raceautobrein met fietsremmen".

Wat is AD(H)D?

ADHD staat voor Attention Deficit (Hyperactivity) Disorder. Een kind met ADHD bezit een niet bij de leeftijd passende aandachtsstoornis, hyperactiviteit en impulsiviteit. Kinderen met ADHD vertonen dus, meer dan andere kinderen, chaotisch en impulsief gedrag. Wanneer er geen sprake is van hyperactiviteit wordt er ook wel gesproken over ADD.

  • Aandachtsstoornis
  • Kinderen met een aandachtsstoornis zijn snel afgeleid (bij het zien van iets nieuws erop af gaan), kunnen niet lang ergens onafgebroken de aandacht bij houden (zijn het speelgoed waar ze mee spelen al snel beu) en zijn onvoldoende alert (niet bedacht op gevaar). Het aandachtstekort bestaat voornamelijk uit een verhoogde afleidbaarheid, een tekort aan onafgebroken aandacht en het hebben van onvoldoende alertheid.

  • Hyperactiviteit
  • Hyperactiviteit uit zich vaak in motorische onrust (zoals bijvoorbeeld friemelen en spelen met voorwerpen, draaien van het hoofd, wiebelen op een stoel) en overbeweeglijkheid (voortdurend opstaan en rondlopen).

  • Impulsiviteit
  • Impulsiviteit komt naar voren in het ongecontroleerde gedrag van kinderen die ongevoelig lijken voor de gevolgen en slechts plezier op korte termijn nastreven. Verder kiezen ADHD-ers vaak voor een te snelle, vaak onjuiste oplossing van een probleem.

De ontwikkelingsstoornis ADHD wordt vaak onderverdeeld in 3 groepen: aandachtsgestoord, hyperactief-impulsief en een combinatie van deze twee.

Wat is de oorzaak van ADHD

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat ADHD ontstaat door een combinatie van verschillende factoren. Zo spelen erfelijkheid, ontwikkeling van de hersenen maar ook de sociale omgeving een rol bij de vorming van ADHD. De oorzaak van ADHD ligt in een samenspel van deze factoren.

Doordat ook de sociale omgeving een rol speelt bij het ontstaan (en het in de hand houden?!) van ADHD kunnen, door het optimaliseren van deze omgeving (structuur bieden!) de gevolgen van de stoornis voor een deel opgevangen worden. Dat wil zeggen dat de omgeving, ouders en school, de gevolgen van ADHD positief kunnen beïnvloeden. Je kunt je kind dus helpen!

Daarbij is het natuurlijk wel van belang dat je er als ouders zo snel mogelijk achter komt als je kind deze aandoening heeft. Een vroegtijdige diagnose voorkomt dat een kind overvraagd wordt en daardoor een ontwikkelingsachterstand oploopt.

Herkennen van ADHD

Als ouder kan je een belangrijke rol spelen in het vroegtijdig herkennen van signalen die kenmerkend zijn voor ADHD. Hieronder is een korte lijst met kenmerken opgesteld.

Let op! Niet alle drukke, ongeconcentreerde of dromerige kinderen hebben ADD/ADHD. Sommige van de signalen horen gewoon bij een normale ontwikkeling van het kind. Zo heeft een kleine peuter veel meer moeite met stilzitten en geconcentreerd puzzelen dan een kind dat al naar de basisschool gaat. Dat betekent dus dat je je niet direct zorgen hoeft te maken bij het herkennen van jouw kind in enkele kenmerken, deze kenmerken alleen zijn dus onvoldoende tot het stellen van een ADHD diagnose.

Ook geldt dat ADHD en hoogbegaafdheid soms worden verward. Een kind dat voor zijn niveau veel te makkelijke taakjes krijgt zal ook veel moeite hebben om zich te concentreren en sneller verveeld zijn omdat hij nu eenmaal sneller dingen doorheeft. Het verschil is wel dat een hoogbegaafd kind vaak wel goed concentreren kan op dingen die interessant genoeg voor hem zijn.

We raden je aan de diagnose dan ook altijd door een specialist op dit gebied te laten stellen.

Kenmerken:

  • Het moeite hebben met aandacht houden bij taakjes of spel;
  • Het moeite hebben met aandacht houden bij details, maken van slordigheidsfouten;
  • Het moeite hebben met luisteren naar wat er gezegd wordt;
  • Het niet volledig opvolgen van aanwijzingen en/of opdrachten;
  • Het niet afmaken van taken;
  • Het moeite hebben met taken organiseren en/of overzien;
  • Het vermijden van taken waar langerdurende mentale inspanning bij nodig is; Zo zal je kind bijvoorbeeld niet zoveel interesse hebben in het (voor)lezen van een boek of het maken van een puzzel.
  • Het verliezen van dingen die nodig zijn voor het uitvoeren van taken of activiteiten;
  • Het vlug afgeleid zijn door externe stimuli;
  • Het vaak vergeetachtig zijn bij dagelijkse bezigheden;
  • Het constant friemelen/ frunniken;
  • Het opstaan van de stoel in situaties waarbij verwacht wordt dat hij moet blijven zitten;
  • Rondrennen of klimmen in situaties waar dit niet gepast is;
  • Het moeite hebben met het uitvoeren van rustige activiteiten;
  • Het uitflappen van antwoorden voordat de vraag geheel gesteld is;
  • Het moeite hebben met wachten op zijn beurt.

Wanneer de meeste kenmerken voor jou herkenbaar zijn, je vermoedt dat je kind anders is dan zijn leeftijdgenootjes èn hij of zij zelf daar veel last van heeft, dan zou je contact kunnen opnemen met de huisarts ter verdere ondersteuning.

Wees zelf kritisch

Hierboven is het al gezegd, niet elk kind dat moeite heeft met concentreren of druk is heeft ADD/ADHD. Denk goed na of je de diagnose inderdaad vindt passen en of het belemmerend is voor de ontwikkeling. Daarna kun je kijken wat er eventueel aan te doen is, wat voor jou goed voelt. Medicijnen, gedragstherapie of alternatieve oplossingen zoals neurofeedback of een dieet. Laat je adviseren door specialisten maar blijf zelf alert en denk mee.

Oudervereniging

Meer lezen of lotgenoten vinden? Kijk eens bij de landelijke vereniging voor gedrags-en leerproblemen Balans (www.balansdigitaal.nl).

(Met dank aan Andrea Maessen, pedagoge)

Ook interessant:

  • Ondergewicht

    Vaak eten kinderen een tijdje slecht of weigeren ze te eten. Ze spelen met het eten, maar eten het niet op. Dit geeft stress en bezorgdheid bij de ouders. Hoe lang kun je zonder of te weinig voedsel zonder dat het risico's geeft?

Meer artikelen: