• Eten en drinken in de zwangerschap

    Mag je nou wel of geen rookvlees op brood, welke stoffen heb je nu wel hard nodig en hoe voorkom je listeria en toxoplasmose.

  • bereken bevaldatum
    Online calculator

    Bereken de de verwachtte bevaldatum en de huidige zwangerschapsduur. Op welke datum ben je 12 weken zwanger en wanneer was de ovulatie?

Meer over zwangerschap:

 

Controles tijdens de zwangerschap

De verloskundige

Je moet zodra je weet dat je zwanger bent zelf contact opnemen met een verloskundige bij jou in de buurt of met je huisarts. Het eerste consult zal rond de 8e week van je zwangerschap zijn. Het eerste consult duurt langer dan de volgende. De verloskundige zal je vragen hebben over je medische geschiedenis en die van je partner, eventuele aangeboren afwijkingen die in de familie voorkomen en dergelijke. Daarnaast zal ze je een heleboel vertellen over wat zij voor jou kan betekenen gedurende de komende maanden en wat informatie geven over het verloop van een normale zwangerschap en misschien al iets over de bevalling. De datum waarop het kindje verwacht wordt zal worden berekend en er worden misschien al wat controles gedaan.

Controles bij de verloskundige

Bij elke controle zal de verloskundige je bloeddruk meten, de groei van de baarmoeder in de gaten houden (de verloskundige voelt met haar handen aan je buik) en er zal worden geluisterd naar het hartje van de baby. Helaas is dit de eerste keer waarschijnlijk nog niet te horen, omdat de baarmoeder nog te klein is en achter het schaambot verstopt zit. Een of twee keer in de zwangerschap zal de verloskundige bloed afnemen om te controleren op onder meer het ijzergehalte in het bloed, HIV, geslachtsziekten en de eerste keer ook voor de bepaling van je bloedgroep en resusfactor. Het gewicht van de moeder bepalen doen de meeste verloskundigen niet meer, omdat het eigenlijk niet zoveel zegt over de groei van de baby. Door misselijkheid kan de moeder bijvoorbeeld afvallen, terwijl de baby gewoon goed doorgroeit. Ook de hoeveelheid vruchtwater is bij elke vrouw verschillend en mede bepalend voor het extra gewicht. Sommige verloskundigen standaard een of twee keer je urine op aanwezigheid van suiker en eiwit, sommige alleen als daar aanleiding toe is.

Als er verder geen bijzonderheden zijn blijft het daarbij. Is er wel reden voor verder onderzoek dan zal de verloskundige dat doen of je indien nodig doorsturen naar de gyneacoloog.

Frequentie controles verloskundige

In het begin zal je om de 4 weken voor controle naar de verloskundige gaan, maar hoe verder de zwangerschap vordert hoe hoger de frequentie van de bezoekjes wordt. De laatste maand zal je iedere week even worden gecontroleerd. Stel in ieder geval elke keer al je vragen aan de verloskundige en laat je goed voorlichten. Ook als je je tussen twee controles in afvraagt of het wel goed gaat moet je altijd even bellen.

Prenataal onderzoek

In bepaalde gevallen krijgen vrouwen in Nederland prenataal onderzoek aangeboden waarmee chromosoomafwijkingen bij het kind vroegtijdig kunnen worden opgespoord. De meest bekende afwijking die kan worden opgespoord is het syndroom van Down.

Risicogroepen zwangerschap

Om in aanmerking te komen voor een dergelijke test moet er een verhoogd risico op een van deze afwijkingen bestaan. Bijvoorbeeld de leeftijd van de moeder of het als er bepaalde erfelijke afwijkingen voorkomen in de familie. Bij moeders die in de 18e week van hun zwangerschap 36 jaar of ouder zijn wordt prenatale diagnostiek standaard (en gratis) aangeboden. De verloskundige of arts zal met je bespreken wat de mogelijkheden zijn. Het is verder aan jou / jullie als ouders om de keuze te maken of je wel of niet van deze test gebruik wilt maken. Ga goed na wat de test doet. Krijg je een kansberekening of uitsluitsel? Op welke aandoeningen of afwijkingen wordt het kind onderzocht? Soms wordt onterecht gedacht dat als een test aangeeft dat de kans op het Downsyndroom klein is de baby ook geen andere afwijkingen heeft.

Hieronder volgt een tabelletje met de kansen dat een vrouw een levend kind met Downsydroom krijgt, afhankelijk van haar leeftijd.

Leeftijd Kans
20 jaar 1:1528
25 jaar 1:1351
30 jaar 1:909
35 jaar 1:384
40 jaar 1:112
45 jaar 1:28

Geen risicogroep maar toch graag testen?

Als je niet in een risicogroep valt wordt deze test je niet automatisch aangeboden. Wil je dit wel, of wil je er meer van weten, kaart dit dan zelf aan bij je verloskundige. Denk erom dat een nekplooimeting of triple-test redelijk vroeg in de zwangerschap (rond de 12 weken) worden afgenomen. Geef het dus zo snel mogelijk aan als je dat wilt. Een vruchtwaterpunctie of vlokkentest worden iets later in de zwangerschap afgenomen, maar ook hier geldt dat je je vroegtijdig door de verloskundige moet laten doorverwijzen naar het ziekenhuis. Let wel, aan vruchtwaterpunctie en vlokkentest zijn ook risico's voor de baby verbonden. De kans op een miskraam ten gevolge van het onderzoek is soms groter dan de kans dat het kindje een afwijking heeft waar op wordt getest.

Nekplooimeting en combinatietest

Een combinatietest bestaat uit een bloedtest en een nekplooitmeting. Deze zijn allebei geheel zonder risico voor het kind (en de moeder). Nadeel van deze test is dat het geen zekerheid geeft maar slechts de kans bepaald dat het ongeboren kind een chromosoomafwijking heeft.

Met behulp van een echo wordt de zogenaamde nekplooi van het vruchtje gemeten, als deze plooi wat breder is dan gemiddeld bij deze leeftijd van moeder en kind, dan is de kans op een kindje met een chromosoomafwijking (zoals het syndroom van Down) groter. De plooi moet kleiner zijn dan 3 mm.

Deze meting gebeurt al vroeg in de zwangerschap, tussen de 8 en de 12 weken. Daarnaast wordt er bij de moeder bloed afgenomen waar laboratorisch onderzoek op wordt gedaan. Samen geven de uitslagen een kans dat het ongeboren kindje een chromosoomafwijking heeft.

Let wel, er wordt hier een kans berekend. Sommige vrouwen die een verhoogde kans hebben blijken toch gewoon een gezond kindje te dragen. Ook andersom kan het voorkomen, dat er op grond van de nekplooi en het bloedonderzoek geen verhoogde kans is ontdekt maar dat het kindje toch een chromosoomafwijking heeft.

Mocht er een verhoogd risico uit de test naar voren komen dan kun je alsnog besluiten een vruchtwaterpunctie te doen. Bij verhoogde kansberekening worden de kosten voor een vruchtwaterpunctie (in ieder geval in Nederland) wel vergoed, ook voor vrouwen die in eerste instantie niet tot een risicogroep behoorden.

Vruchtwaterpunctie en vlokkentest

Bij vlokkentest en vruchtwateronderzoek worden cellen uit het vruchtwater en de moederkoek bekeken op eventuele chromosoomafwijkingen. Bij een vlokkentest (11-12 weken) neemt de gyneacoloog via de vagina of via de buikwand wat weefsel uit de moederkoek weg. De uitslag komt binnen twee weken, maar soms is aanvullend nog een vruchtwateronderzoek nodig.

Bij een vruchtwaterpunctie (16 weken) wordt via een naald vruchtwater uit de baarmoeder afgenomen. Bij beide onderzoeken is er een kleine kans op een miskraam (in 0,3 tot 0,5 procent van de gevallen). De uitkomst is echter wel betrouwbaar. In verreweg de meeste gevallen kan van de vruchtwaterpunctiewel met zekerheid worden aangegeven of het kindje wel of niet de onderzochte chromosoomafwijkingen heeft.

Geen garanties

Welke test je ook doet, er wordt slechts op een aantal afwijkingen onderzocht. Geeft bijvoorbeeld het vruchtwateronderzoek aan dat het kindje geen de onderzochte afwijkingen niet heeft dan kun je daar wel zeker van zijn, maar het wil niet zeggen dat het kind verder gezond is. Er kunnen andere erfelijke aandoening of aangeboren afwijking zijn waar deze test niet voor is gemaakt. Ook tijdens of vlak na de geboorte kan er altijd iets misgaan waardoor je kind bijvoorbeeld gehandicapt zal blijken.

Daarnaast zou je van te voren moeten bedenken waarom je de test wilt doen en wat je reactie is als de test aangeeft dat het kindje een afwijking heeft of dat er een verhoogde kans is dat het kindje een afwijking heeft.

Kijk voor meer informatie over prenatale diagnostiek op www.zwangernu.nl. Ook voor overige vragen over gezond zwanger zijn en zwanger zijn als je een (chronische) ziekte hebt is dit een duidelijke en informatieve site.

Zie je ongeboren baby met behulp van echo

Met behulp van een echo kun je echt een kijkje nemen. Zo'n echo wordt gemaakt met ultrageluidsgolven die worden uitgezonden door een apparaatje waarmee de echografiste over de buik beweegt. De golven worden door de organen in het lichaam van de baby teruggekaatst waarna ze door het echoapparaat omgezet worden in beelden. Dit is niet schadelijk voor moeder of kind en het onderzoek is ook niet vervelend voor de moeder. Een inwendige of vaginale echo wordt alleen gedaan als de baby op de uitwendige echo niet te zien is, bijvoorbeeld omdat de baarmoeder nog niet groot genoeg is en achter het schaambot verstopt zit. In dat geval wordt een klein zendertje in de vagina gebracht, maar ook dit is niet pijnlijk.

Eerste echo

In het begin van de zwangerschap is er nog heel weinig te zien. Het embryo is nog erg klein en het is moeilijk voor ongeoefende ogen om de aparte lichaamsdelen te onderscheiden. In het algemeen wordt rond de 13e week in Nederland de eerste echo gemaakt. De foetus is dan zo'n 7 centimeter lang (zie plaatje rechts). Deze termijnecho wordt vooral gemaakt om te kijken hoe ver de zwangerschap gevorderd is. Dat is niet altijd even duidelijk als de vrouw bijvoorbeeld een erg onregelmatige menstruatie cyclus heeft, of direct zwanger is geworden na het stoppen met de pil. De echo kan uitwijzen dan een zwangerschap een week priller of juist verder is dan aanvankelijk werd gedacht.
Het is een geweldig moment om dat hele kleine mensje voor het eerst te kunnen zien. Als alles goed is kun je het kleine hartje al goed zien kloppen en misschien kun je de kleine ook al een beetje zien bewegen.

3d-echo

Twintig weken echo

Bij twintig weken, dus halverwege de zwangerschap, wordt er weer een (2d) echo gemaakt. Vanaf 1 januari 2006 wordt ook deze test is Nederland vergoed. Op deze echo is al veel meer te zien. De (speciaal hiervoor opgeleide) echografist kan al een heleboel zien aan het kindje. Er wordt voornamelijk naar de organen gekeken. Ernstige afwijkingen zoals een open ruggetje, afwijkingen aan het skelet, hart- of nierafwijkingen kunnen zo vaak al voor de geboorte worden ontdekt. Bij 18 weken is het geslacht van de baby te zien. Geef van te voren even aan bij de echografist of je wilt weten of je een jongen of een meisje krijgt of dat ze het geheim voor je moeten houden. Overigens is het doel van deze echo medisch, als het geslacht niet toevallig in beeld komt hoeft de echografist er niet naar op zoek.

Pretecho

Als er verder geen medische noodzaak is worden er in Nederland geen andere echo's gemaakt. Je kunt natuurlijk zelf wel een zogenaamde "pretecho" laten maken. Je kunt kiezen uit 2d of 3d (drie dimensionale echo) of met bewegende beelden (4d). Het plaatje hiernaast is gemaakt met behulp van een 3d echo. Het gezichtje van de baby is hier prachtig te zien. Het is echter niet gegarandeerd dat een 3d echo mooie plaatjes oplevert. Het is resultaat is afhankelijk van de ligging van de baby, of er genoeg vruchtwater is en of de baby een beetje stil wil liggen. De duur van zo'n echo is meestal een half uur tot een uur, dus je hebt wel de tijd om goed te kijken. Je krijgt meestal een film (dvd, video) en een paar foto's mee naar huis.

Wat is de beste periode om een pretecho laten maken? Het kan in principe gedurende de hele zwangerschap, maar houd rekening met het volgende. Vanaf week 13 is de baby groot genoeg om herkenbaar te zijn als een "echt kindje" met alles erop en eraan. Tot week 22 week past de baby in zijn geheel "in beeld". Daarna kun je details beter onderscheiden. Vanaf 18 weken is het geslacht te bepalen. Een 2d pretecho is het leukst tussen de 17 en 25 weken, een 3d echo tussen de 27 en 32 weken. De laatste paar weken ligt de baby zo in elkaar gekruld dat het lastig wordt om hem nog goed in beeld te krijgen.