• Zwangerschap
• Zwangerschapskwaaltjes
• Hyperemesis Gravidarum
• Rekenhulp
• Ontwikkeling van je baby
• Bloedverlies
• Medische controles
• Eten en drinken
• Aanbevolen voeding
• Do's en dont's
• Zwangerschapscursussen
• Wat moet je regelen?
• Voorbereiden bevalling
• Babyuitzet
• Oudste kind voorbereiden
• Werken en zwangerschap
• Verklarende woordenlijst
• Tweeling of meer?
 

• Doula
• Bevalling
• Kraamperiode

Ontwikkeling van het kind tijdens de zwangerschap

In negen maanden groeit een bevruchte eicel uit tot een heel mens. Dit is een prachtig maar zeer ingewikkeld proces. Hieronder kun je in het kort lezen hoe de ontwikkeling van de vrucht verloopt, van week tot week. Van eicel tot embryo tot foetus tot voldragen kindje. Voor meer en uitgebreidere informatie is het boek "Een nieuw leven in beeld, van bevruchting tot geboorte" een echte aanrader. Een schitterend boek met prachtige illustraties van het leven in de baarmoeder.

De eerste drie maanden

De eerste drie maanden van je zwangerschap zie je aan de buitenkant vaak nog niets, binnen in je buik gebeurt er des te meer. Voordat je ook maar weet dat je zwanger bent is het bevruchte eitje zich al aan het delen en zich in een enorm tempo aan het ontwikkelen. Het bevruchte eitje groeit uit tot een minimensje, een nageboorte en vruchtwater. Dat is een bijzonder ingewikkeld proces en het is eigenlijk niet vreemd dat het soms ook wel eens verkeerd gaat. Meestal wordt een miskraam veroorzaakt door een fout in de bouw van het embryo. Gelukkig gaat het in verreweg de meeste gevallen goed.

Op het plaatje hieronder zie je modellen van embryo's van 1 tot 8 weken. Vergelijk de grootte van deze embryo's eens met de vingers op de foto om een indruk te krijgen hoe ongelofelijk klein het nog is. En toch ziet het embryo er na 8 weken al bijna als een volwassen mens uit. Met alles erop en eraan, al zijn de verhoudingen nog een beetje anders: het hoofdje bijvoorbeeld is ongeveer zo groot als de helft van de totale lichaamslengte.

De eerste 2 weken

De eerste twee weken van je zwangerschap krijg je cadeau. Ben je zwanger dan rekent men die zwangerschap vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie, al is de bevruchting eigenlijk pas twee weken later. Op het moment dat de volgende menstruatie uitblijft en de zwangerschapstest positief is weet je dus niet alleen dat het vruchtje al een week of twee oud is, maar ben je ook al vier weken zwanger!

De bevruchting en de 2 weken daarna

De eisprong zal meestal 14 dagen na de laatste menstruatie optreden. Het eitje bevindt zich nog in de eileider als het winnende zaadje zich naar binnen dringt. Van de talloze zaadcellen die tijdens de geslachtsgemeenschap zijn uitgestoten in de schede van de vrouw zullen er maar een paar de moeilijke tocht door de baarmoederhals naar de eicel helemaal volbrengen. Daarvan zullen maar een paar zaadcellen door de buitenkant van de eicel heen kunnen dringen. Zodra er eentje binnen is verandert de oppervlakte van de eicel diret, zodat er geen andere zaadcellen binnen kunnen dringen. Op deze manier kan er altijd maar één set chromosomen bij de eicel binnenkomen! De "winnaar" is die zaadcel die er het eerst in slaagt om zijn kern met de kern van de eicel te laten versmelten (door met zijn staart zo te draaien dat zijn kopje zich als het ware het celmembraan van de eicel in "boort").

De zaadcel verliest nu zijn staart. De kern van de zaadcel (waarin het erfelijk materiaal zit) en eicel smelten samen en de 23 chromosomen van de moeder hechten zich aan de 23 chromosomen van de vader en maken op deze manier de allereerste cel die de kenmerken bevat van het nieuwe individu (zygote). Vanaf nu ligt vast of het toekomstige kindje bruine of blauwe ogen zal hebben en of hij wel of geen aanleg zal hebben voor een bepaalde ziekte. Ook het geslacht is al bepaald. Al is er nog niets van te zien, het staat al vast of het toekomstig kindje een jongen of een meisje wordt. In de rest van de tekst zullen het voor de leesbaarheid alleen nog maar over "hij" hebben.

De eerste dag na de bevruchting heeft de bevruchte cel zich gedeeld in twee cellen. Ongeveer 30 uur na de bevruchting zijn dit er al vier geworden. De komende tijd zal dit zo doorgaan, om de twaalf tot vijftien uur zullen de cellen zich verdubbelen. Het vruchtje groeit razendsnel: ongeveer 6 dagen na de bevruchting bestaat het vruchtje al uit 100 cellen.

Het bevruchte eitje beweegt zich na 4 dagen door de eileider naar de baarmoeder. Na ongeveer 7 dagen begint het eitje zich in te nestelen in het slijmvlies van de baarmoeder. De buitenkant van de eicel hecht zich aan de baarmoederwand, deze hechtvlokken zullen later uitgroeien tot de placenta. In de baarmoeder is genoeg ruimte voor het bevruchte eitje om verder uit te groeien tot een voldragen baby.

Op de dag dat de moeder normaal gesproken weer ongesteld zou worden (de 14e dag na de bevruchting) is het bevruchte eitje volledig ingenesteld in de baarmoederwand. De moeder kan soms een klein beetje bloed verliezen als bij dit proces een klein bloedvaatje wordt geraakt. Dit is een zogenaamde innestelingsbloeding en kan verder geen kwaad.

De ingenestelde vrucht, die nu blastocyste heet, geeft een seintje af aan de rest van het lichaam om de zwangerschap kenbaar te maken: er worden zwangerschapshormonen aangemaakt die zorgen dat het vruchtje wordt beschermd. Het lichaam zal hierdoor gaan veranderen. Onder invloed van progestoron wordt het baarmoederslijmvlies dikker en de baarmoedermond wordt afgesloten door een slijmprop. Ook stijgt je lichaamstemperatuur met een halve tot een hele graad. Dit zal zo blijven tot het einde van je zwangerschap.

De spieren in de baarmoederwand worden zachter en elastischer. Bovendien zorgen de hormonen ervoor dat er geen menstruatie meer zal plaatsvinden. De zwangerschapstest slaat positief uit als er genoeg van het hormoon HCG in de urine gevonden wordt. Helaas zorgt dit hormoon er niet alleen voor dat de zwangerschap zich goed ontwikkelt maar soms ook voor de bekende misselijkheid bij zwangere vrouwen. Na ongeveer drie maanden wordt het werk van het HCG-hormoon overgenomen door andere hormonen. De misselijkheid verdwijnt dan meestal.

Zo'n week of twee na de bevruchting (week 4 van je zwangerschap) gaan de cellen in het vruchtje differentiëren. Bestond het vruchtje eerst nog uit een heleboel cellen die precies hetzelfde waren, nu "weet" iedere cel wat zijn uiteindelijk bestemming is. Cellen die later het skelet gaan vormen gaan naar de buitenkant van de cel, cellen die ingewanden gaan vormen beweging zich juist naar binnen.

Week 5

Een spannende week voor veel vrouwen. De menstruatie blijft uit en een zwangerschapstest zou nu een positief resultaat geven.

Maar ook al is de zwangerschap net ontdekt, het vruchtje is al drie weken oud. Was het voorheen vooral een ronde klomp met cellen, nu ziet het vruchtje er wat opgerekt uit (een "boontje"): er is bepaald wat de bovenkant en onderkant, rechter- en linkerkant van het embryo moeten gaan worden en daarmee zijn dus ook de plaatsen voor de organen vastgelegd. Er wordt een begin gemaakt met de aanleg van hart en centraal zenuwstelsel. Ook de lever, nieren en darmen beginnen zich vanaf nu te ontwikkelen en de navelstreng wordt deze week gevormd. Zolang de baby in de baarmoeder zit krijgt hij voedingsstoffen en zuurstof via de placenta. De vrucht is nog geen 2 millimeter lang (de grootte van het puntje van je potlood).

Week 6

Zo'n 21 dagen na de bevruchting begint het hartje al te kloppen! Het embryo is nog maar 4 mm lang. De hersenen en de ruggengraat zijn flink gegroeid. De staart van het "oerbeestje" bevat beginselen van de toekomstige wervels. Over een tijdje zal deze staart wegtrekken. De basis voor maag, darmen en longen is gevormd. De neurale buis sluit zich. Ook het oog begint zich al te ontwikkelen.

Het embryo lijkt vooral nog erg op embryo's van andere diersoorten (het "oerdiertje"). Natuurlijk zullen de embryo's zich anders gaan ontwikkelen, maar in dit stadium is het verschil tussen een menselijk embryo en dat van een konijn, een kat of een giraf in ieder geval nog niet erg duidelijk te zien.

Week 7

Het embryo is nog maar 4 weken oud. Ongeveer 28 dagen na de bevruchting ziet de baby eruit als een boontje. Er ontwikkelen zich kiembladen waaruit later armen en benen zullen ontstaan. Omdat het voor een baby belangrijker is om dingen vast te kunnen pakken ontwikkelen de armpjes en handjes zich iets sneller dan de beentjes en voetjes.

De moeder is nu 6 weken zwanger en heeft misschien al last van wat zwangerschapskwaaltjes als moeheid en zere borsten. Omdat de baarmoeder groter groeit en druk uitoefent op de blaas hebben veel vrouwen deze periode last van het gevoel vaak te moeten plassen.

Week 8

Het hoofdje heeft zich iets opgericht, het netvlies van de ogen begint zich al te vormen en ook het gehoororgaan en de trommelvliezen beginnen te ontwikkelen.

Er beginnen kleine knopjes te ontstaan waar de armpjes een beentjes uit zullen groeien. Het hartje kan nu helemaal zelf kloppen en houdt de bloedsomloop gaande. Het hartje is naar verhouding enorm groot. De aanleg van hersenen en ruggenmerg is al bijna af. In de zich ontwikkelende hersenen en het zenuwstelsel begint elektrische activiteit. Waren tot nu vooral het hart en de hersenen belangrijk voor de ontwikkeling van de baby, deze week komen de maag, slokdarm en lever aan de beurt.

Week 9

Het embryo begint een herkenbare menselijke vorm te krijgen. Het staartje is bijna verdwenen. De ogen zijn nu bedekt met huid, later zullen dit oogleden worden. Het hoofd begint ook al duidelijke sporen van een gezicht te vertonen. De neus, oogjes en mond zijn duidelijk herkenbaar. Het oor is zich behoorlijk aan het ontwikkelen al is er aan de buitenkant nog niets te zien. De handjes en voetjes zijn nog een soort zwemvliesjes waarbij de tenen en vingers aan elkaar vastzitten.

Het hartje klopt nu twee maal zo snel als dat van de moeder. Het embryo is 15 mm lang en is nu geheel omgeven door een vlies gevuld met vruchtwater ter bescherming van het embryo.

Week 10

Het geslacht was natuurlijk al bepaald op het moment dat de spermatozoïde het eitje binnendrong, maar tot nu toe zien jongens en meisjes er hetzelfde uit. Deze week wordt er begonnen met de vorming van de geslachtsorganen. Het knopje tussen de benen groeit uit tot een clitoris of een penis en de baby krijgt eierstokken of zaadballen. Het is overigens nog veel te vroeg om op een echo te kunnen zien welk geslacht de baby heeft. Dit is pas rond de 20 weken goed zichtbaar.

Week 11

Je kindje is na 8 weken gepromoveerd van embryo tot foetus. Alle organen zijn nu aanwezig maar kunnen nog niet worden gebruikt. Nu moeten ze nog groeien en met elkaar in verbinding komen te staan zodat het lichaam als één geheel kan functioneren. Je ziet al duidelijk onderscheid tussen onder- en bovenarmen en onder- en bovenbeentjes. De baby gaat meer bewegen. Omdat het nog zo ontzettend klein is merkt de moeder daar nog niks van. Hij zweeft vrij rond in het vruchtwater, alleen de navelstreng verbindt de foetus met de moeder. Het kindje meet nu zo'n 4 centimeter van kruin tot stuit.

In principe kan het hartje nu worden gehoord met een Doppler (doptone) apparaat. Echter, als de baarmoeder nog niet groot genoeg is en de baby achter het schaambot verscholen zit zal de verloskundige het niet makkelijk kunnen laten horen.

Week 12

Het is al een compleet minimensje, de belangrijkste inwendige organen zijn nu aangelegd en de belangrijke uitwendige lichaamsdelen zijn gevormd. De kans op een miskraam is na 12 weken behoorlijk afgenomen. Dit is dan ook de week dat de meeste vrouwen (in Nederland in ieder geval) het grote nieuws bekend gaan maken. Het kindje is echter nog lang niet klaar om geboren te worden, het moet nog veel groeien.

De baby heeft nu vingertjes die los van elkaar kunnen bewegen. Het mondje kan open en dicht, en misschien is de kleine al in staat zijn duim in zijn mondje te stoppen of de navelstreng vast te pakken. Rond de 13 weken is het kindje 6 centimeter lang.

De placenta werkt nu goed, de dooierzak is helemaal opgelost.

Week 13 en verder...

Klik hier om verder te lezen over de middelste drie maanden.